314 XLIV. SCARABAEIDAE. - CeTONIA. 



piligera Muls., praeclara Muls., smaragda De Geer, vaiiabilis Preyssl., viridicorusca Voet) ^) 



(C.X.II.65.26.1). Bij de larve vertoont de eene voorkaak 3, de andere slechts 2 tanden aan den 



binnenrand. 



Beitter onderscheidt de talrijke kleuraberraties, die echter voor het meerendeel niet in ons 



gebied schijnen voor te komen, aldus: 



Onderzijde goudkleurig rood of purperrood: 

 Ie. Bovenzijde groen of goudgroen (tyjje); 2e. als het type, maar de bovenzijde met 

 talrijke langere, ojigerichte haren bezet. (a. piligera Muls.); 3e. bovenzijde met sterken 

 geelrooden glans (door mij genoemd: met koperkleurigen weerschijn, of geheel \T.u-ig 

 roodkoperkleurig) a. purpurafa Heer (cKprifulcfens Muis.), bij Heenvliet, Wassenaar, 

 Arnhem (A-urig roodkoperkleurige exemplaren zag ik niet uit Nederland); 4e. boven- 

 en onderzijde donker purperrood; lichaam vlak, met weinige witte ki'assen (a. *pisana 

 Heer). 



O n d e r z ij d e g r o e n : Ie. Bovenzijde groen (a. *viridiventris Reitt.) ; 2e. bovenzijde 

 donker violet of zwartblauw (a. *valesiaca Heer); 3e onderzijde metaalgroen, kop, 

 halsschild en schildje donker goudrood of purperrood, dekschilden groen '-) (a. tunicata 

 Reitt.); 4e. als de vorige, maar het halsschild met 2—4 witte stippen op de schijf 

 (a. *lucidula Heer); 5e. bovenzijde groen, dekschilden van voren geleidelijk roodachtig- 

 goudkleurig (a. *bilucida Reitt.). SchenkHng neemt aan de rassen: aurafa-aurata. — 

 Curti (met de ab. purpnrata Heer uit ons gebied) en aurata-pisana. — Curti uit Zuid- 

 Eurojm). 



C. inannorata F. (C.N.II.65.26.3) wordt door Reitter en SchenkHng tot een genus Liocola Thoms. 

 (Pachnotosia Reitt.) gebracht. Volgens Bedel zou deze soort moeten heeten: C. aeniginosa Herbst 

 (1790) (= marmorata F. (1792). SchenkHng noemt de soort liigubris Hrbst. (1786) (aenea Scriba, 

 1790, aeruginosa Hbst., marmorata F., quercus Schrnk., 1788, punctatoundulata Petagna, 1819). 

 De larve heeft aan de eene voorkaak 3, aan de andere 4 tanden aan den binnenrand. Deze soort zou in 

 oude eikenbosschen leven. Niet onwaarschijnlijk dat de enkele, in Nederland gevangen exemjilaren, 

 op de een of andere wijze van elders ingevoerd zijn. 



€. ciiprea F. (aenea Andersch, alboguttata Andersch, metallica Payk., florentina Hrbst., oli- 

 vacea Muls.) (C.N.II.65.26.2) wordt door Beitter en SchenkHng tot een genus Potosia Muls. (subgen. 

 P o t o s i a s str.) gebracht. Deze soort vaiüëert in hoofdzaak aldus: 



Bovenzijde met witte vlekjes besprenkeld; halsschild zeer spaarzaam met 

 vlekjes bezet, bovenzijde groen (a. metallicM Hrbst. = excisa Fieber = floricola Hrbst.) 



Bovenzijde zonder witte vlekjes; onderzijde violet, bovenzijde donkergroen 

 met matten vetglans (a. *obscura Andersch = metallica Gory et Perch.). Deze schijnt in meer 

 zuidelijke streken gevonden te worden en is het zeer twijfelachtig of deze in ons gebied voorkomt ; 

 bij het type van deze ab. (uit Tirol en Italië) is, behalve de onderzijde, ook de smalle rand van het 

 halsschild violet en de bovenzijde groen met fraaien glasglans. De var. F i e b e r i Kraatz (B.101), 

 welke wel, maar ten onrechte, als var. obscura Andersch (C.N.II.65) werd beschouwd, werd bij 

 Eerbeek, Juli, gevangen; zij onderscheidt zich, volgens Beitter, van den bij ons niet zeldzaam 

 voorkomenden vorm, var. metallica Herbst, doordat de schenen geen geelwit viltig behaarde knie- 

 vlek vertoonen, terwijl de bovenzijde van het lichaam meer bronzig, maar wel met die eigenaardige 

 witte vlekjes besprenkeld is, of wel (a. *Fabriciana Reitt.) kunnen deze totaal ontbreken; 

 bij ons exemplaar zijn die weinige vlekjes eenigszins vuil grauw gekleurd. 



Volgens Moser (Deutsch. Ent. Zeit. 1910. 209) is €. Fieberi Ki'aatz *), voor welke de oudere 

 naam : aenea Fieb. zou moeten gebruikt worden, eene van c u p r e a onderscheidene soort, daar 

 de forceps van deze laatste anders gevormd is; de parameren zijn n.1. aan het uiteinde naar binnen 

 lobvormig verbreed, bij F i e b e r i daarentegen niet. Terwijl bij c u p r e a meestal eene witte 

 knievlek voorkomt (die bij Zuid-Europeesche rassen soms ontbreekt), zijn van F i e b e r i geen 

 exemplaren met witte knievlek bekend. Bedel noemt deze: Cetonia (Potosia) incerta 

 Costa var. Fieberi Kr., welke in Frankrijk, met C. c u p r e a F. var. floricola F. voorkomt, zonder 

 zich daarmede te vermengen. Knhnt vermeldt C. c u p r e a F. var. incerta Costa uit den Elzas; 

 de bovenzijde is hier koperrood, met blauw- of violetachtigen schijn; onderzijde ertskleurig, met 

 fijne witte vlekken; bij C. c u p r e a F. var. Fieberi Kr. is de bovenzijde bronskleurig of groen, de 

 onderzijde pinper-koperkleiu'ig. De larve van Fieberi leeft in mestaarde en in vermolmde 

 boomen, die van c u p r e a var. metallica Hrbst. in mierennesten (o.a. zeer algemeen in die 

 van Formica r u f a L. en e x s e c t a Nyl.). De cocons van Fieberi zouden vaster 

 zijn dan die van c u p r e a, de imagines van eerstgenoemde aan uitvloeiende boomsappen, van 

 c u p r e a op bloesems. 



') Zie: Wanach, over „Palaarktischcn C e t o n i d e n", in Deutsclic Ent. Zeits. 1917, p. 348. 



^) Bij ons komen wel dergelijke exemplaren voor, maar met goudkleurig roode onderzijde; ik bezit een 

 dergelijk fraai exemplaar uit den Haag (Westland), Mei. 



*) Schtnkliny beschouwt deze als eene zelfstandige soort, onder den naam van Potosia Fieberi 

 Kraatz ( = aenea Fieber, Fabriciana Reitt., metallica Hochh.). 



