442 LXXII. Chrysomelidae. - Phaedon. 



Fld. in eiiier Flucht gewölbt, sondern nach der Basis leicht, uach vorn stark abwarts, gewölbt". 

 Volgens Duftschmid in Oostenrijk, bij Sarepta (Zuid-Rusland) algemeen. 



Westhoff (Die Kafer Westfalens, 1882) noemt P. g r a m(m)i c u s Duftschm. eene var. van 

 c o c h 1 e a r i a e F. (in Westfalen). Reitter (l.c. IV) zegt niets van deze soort. Schilsky (Syst. Verz. 

 der Kaf. Deutschl. etc. 1909) noemt als vindplaatsen voor P. g r a m (m)i o u s Duftschm.: 

 Oostenrijk, maar ook Hamburg. 



Wat nu eigenlijk P. g r a m(m)i c u s Duftschm. is, weet ik niet. Weise zegt nader: „In Europa 

 leben 7 Arten, die, bis auf eine (P. t u m i d u 1 u s Germ.), in Deutschland vorkommen, leicht zu 

 unterscheiden, aber schlecht gekannt sind, weil sie in oberflachlichster Art, ohne Angabe der we- 

 senlichen Unterschiede, am besten noch von Duftschmid beschrieben wurden". 



Nog wordt door Weise eene var. obesiis van P. cochleariae uit de Alpen, Karpathen, Alt- 

 vater en Glatzer Schneeberg beschreven, met welke synoniem zou zijn g r a m(m)i c u s SufEr. De- 

 ze is grooter dan de vorm uit het vlakke land en nadert door de breede gedaante tot P. a r m o- 

 raciae L., de stippel r ij en der deksc bilden z ij n naar de z ij den en 

 achter het midden, bijna zonder uitzondering, sterker bestip- 

 peld en dieper ingedrukt dan bij de typische cochleariae, zoodat de 

 spaarzamer en eenigszins uitgewischt bestippelde, glanzige tusschenruimten .aldaar zich 

 g e w o o n 1 ij k zwak welven. Ook hier beantwoordt de gespatieerde zinsnede volkomen aan 

 onze a. forfiterpundatus, welke overigens in alle andere opzichten, zoowel van de var. ohes%is als 

 van P. g r a m (m) i c u s Duftschm. aanmerkelijk afwijkt. 



P. ariuoraeiae F. (cochleariae Panz., ? gomphoceros Steph., betulae Küst.i)) parvulus Dufts.,vero- 

 nicae Bedel) (C.N.II.444.19.3). Bedel noemt de soort: veronicae, met de synoniemen: armoraciae 

 ( ?Linné, 1758) sec. Thomson; betulae Kust., SufEr. (nee Limié, 1758). Het lichaam is doorgaans 

 iets breeder ovaal dan bij cochleariae, eenigszins eivormig, slechts matig gewelfd. Zwart- 

 blauw, veelal met bijgemengde groenachtige tint, vooral op de onderzijde. Sprieten geheel 

 zwart (ook de eerste leedjes), merkbaar dikker dan bij c o c h 1 e a r i a e, de voor- 

 laatste vier leedjes duidelijk breeder dan lang. Clypeus door eene diepe, soms eenigs- 

 zins hoekige, gegroefde booglijn, scherp van het voorhoofd gescheiden, in 'tmidden niet 

 onderbroken. Halsschild naar voren iets minder versmald, aan de zijden wat meer afge- 

 rond, in den regel dichter en gelijkmatiger bestippeld. Dekschilden met fijnere, minder gegroefde 

 stipjjelrijen ; de tusschenruimten, vooral op het afbellende uiteinde, meestal nagenoeg even sterk — 

 of temninste slechts weinig, althans minder opvallend, zwakker bestippeld dan de bestippeling der 

 langsrijen, bij welke de stippels wat dichter opeen staan dan bij cochleariae; daardoor zijn 

 op het uiteinde de beiderlei stippels als 't ware dooreen verward en alleen nog de beide bimienste en 

 buitenste rijen te herkennen; bovendien is alleen de 5e doorloopende stippelrij aan de basis gelei- 

 delijk verdiept en gaat daar over in eene breede groef, die de duidelijk uitpuilende schouderbuil aan 

 de binnenzijde begrenst; de 6e stippelrij loopt, fijner wordende, over de welving der schouderbuil 

 heen en is dan alleen aan het laatste uiteinde, waar zij in de schouderbuil inbuigt, dieper. Het 

 meest in 't oog vallend onderscheidingskenmerk is de duidelijke, dicht gechagrineerde grondsculp- 

 tuur van metasternum en achterlijf, waardoor het oppervlak weinig glanzig, eenigszms mat is. 

 Tot deze soort rekenen Weise, Reitter e. a., maar niet Bedel, de op T r i g 1 o c h i n m a r i t i- 

 m u m L. en andere ziltplanten (zie: C.N.II.445.19.4 en noot 1), op de schorren en gorzen, niet 

 zeldzaam voorkomende P. concinnus Steph. Deze is zwartachtig-ertskleurig, donkerblauw of 

 donkerviolet met metallischgroene, eenigszins goudgroene of levendig koperroode dekschilden. 

 Veelal treden de iets sterker bestippelde buitenste stippelrijen en de wijder uiteen bestippelde bui- 

 tenrij iets scherper uit de bestippeling der tusschenruimten te voorschijn dan bij de eigenlijke a r- 

 m o r a c i a e. Ook vertoonen de tusschenruimten eene meer opvallende, dwarsrimpelige sculp- 

 tuur. Volgens Weise kan deze niet als zelfstandige soort beschouwd worden, aangezien, volgens 

 hem, niet één steekhoudend onderscheidingskenmerk aanwezig is. Suffrian en Thomson brachten 

 concinnus meer in de verwantschap met cochleariae dan met armoraciae. M. i. 

 is het volstrekt niet uitgemaakt dat men concinnus slechts als eene var. ( Weise) of ab. [Reit- 

 ter) van armoraciae moet beschouwen; in habitus gelijkt zij meer op cochleariae, 

 terwijl in nagenoeg alle andere opzichten de verwantschap met armoraciae ontegenzeg- 

 gelijk groot is, maar de bijzondere kleur, het n i m m e r met typische exemplaren van a r- 

 m o r a c i a e samenleven, uitsluitend en alleen op ziltplanten, doen mij concinnus beschou- 

 wen, hetzij als eene zelfstandig gewordene soort, misschien wel als een streng aan ziltplanten gebon- 

 den ras, dat zich van den stamvorm geheel vervreemd heeft -). Bedel noejnt het voorkomen op 

 T r i g 1 o c h i n wellicht toevallig. Volgens Fowler zou zij op een Crucifeer leven ^). 



') De vroepror (18S1) als P. betulae L. vermelde soort is armoraciae L. 

 ') In de Alpen leeft iio^ eene kleine var. of a. salicinus lieer. 



') L. von Ilcudcn vermeldt deze soort ook uit Nassau (Sclters), waar zij aan de Salinen, op T r i g 1 o- 

 c h i u m a r i t i m u m L., voorkomt. 



