644 LXXVII. SCOLYTIDAE. - PiTYOPHTHORUS. PiTYOGENES. 



in de groef is ongeveer even hoog als de zij verhevenheid der groef. Lengte 14—2 



mm LiclifensteinI Ratzeb. 



Het af hellende uiteinde der dekschilden met eene smalle, op den bodem duidelijk ge- 

 chagrineerde, langsgroef. Het uiteinde der dekschilden duidelijker, in meerdere rijen 

 beliaard: sti])]ielrijen over het midden dichter opeen staande. Lengte 1 — 1 5 mm. . . . 



(ramulorum Perris) piibescens IMrsh. 



Pitjogcnes t r e p a n a t u s Nördl., Reitt. (austriacus Wachtl, elongatus Lövendal ') ) heet bij 

 Hagedorn: austriacus Wachtl (elongatus Lovend.; trepanatus Reitt. nee Nördling.). Het 

 naast verwant aan c h a 1 c o g r a p h u s L. In Xoorwegen, Denemarken, Duitschland, Hanno- 

 ver en Holstein, Zuid- Frankrijk en Oostenrijk. In dennentakken ; volgens i?e///c7' vooral in den niet 

 bij ons voorkomenden, Pinus nigricans Host. (austriaca Tratt.). 



P. bidentatiis Herbst (bidens Fabr., chalcographus Payk., bispinus Guyon) (C.N.Il. 759.14. 2). 

 Deze soort is polygaam. Volgens Ernst Dobers (Der Zahn am Flügeldeckenabsturz von P i t y o g e- 

 nes bidentatus Herbst; in: Deuts. Ent.-Zeit. 1915) is de groote tand, aan het afgeknotte 

 gedeelte der dekschilden, bij het cj zeer veranderlijk, veelal duidelijk gevorkt of met de neiging tot 

 vorksgewijze splitsing; zoowel bij exemplaren uit Pinus s t r o b u s L. als uit P. s i 1 v e s- 

 t r i s L. Ook zijn de beide tanden bij een en hetzelfde exemplaar niet altijd gelijk; hij rekent ^ van 

 alle onderzochte ,^^ dat de tand van het linker dekschild anders gevormd is dan die van het rech- 

 ter; de eene tand is dan duidelijk gevorkt, de andere niet; hetzij de rechter, hetzij de linker tand ge- 

 vorkt, welk laatste geval niet veel voorkomt. 



P. q u a d r i d e n s Hartig (C.N.759, noot 3). Volgens SchiUky in Oldenburg, Hannover en bij 

 Hamburg. Op dennen, zelden op Picea excelsa Lmk. et D('. Zij knaagt, in de lengte ver- 

 loopende, stergangen, welke even tot aan het spint reiken. 



De soorten van het genus Pityogenes Bedel vertoonen een klein 6e sterniet. Zij onderscheiden 

 zich nader aldus : 



1 De naadstreep is, op het afbellende uiteinde der dekschilden, breed gegroefd; naast 

 deze groef bevinden zich bij het ^ drie scherpe, kegelvormige, bij het $ kleinere, altijd 

 dicht tegen de naadgroef aangeplaatste, tandjes. Voorhoofd bij het $ met eene groote, 



diep uitgeholde groef ; bij het (^ met een zeer klein bultje 2 



De afbellende top der dekschilden bij het(Jbreeder; veelal nagenoeg cirkelrond, maar niet 

 diep ingedrukt, glanzig, met één tand aan den bovenrand van het zijgedeelte van de 

 afplatting; meestal is ook een tweede grootere kegeltand nabij het uiteinde der zijden 

 voorhanden. Bij het $ is het afbellende uiteinde gewoon afwaarts gewelfd, de naadstreep 

 gegroefd en daarnaast naar den buitenrand met korreltjes of zeer kleine bultjes in de 

 plaats van de tanden bij het i^. Voorhoofd bij het § altijd zonder groef 3 



2 De stippelrijen op de dekschilden slechts zwak aangeduid, aan de zijden, naar het uit- 

 einde, volkomen uitgewischt. De diepe groef op het voorhoofd bij het $ is rond en in het 

 midden gelegen, daarvóór met eene bruine, dolïe, dicht en kort viltige plek, welke den 

 voorrand van den clypeus bereikt. Dekschilden bij het (^, tot aan het eerste naadtandje, 

 ongeveer even lang als te zamen breed; bij het $ veel langer. Lengte IJ — ruim 2 mm. 



(spinosus de Geer, sexdentatus Oliv., ^ xylographus Sahlb.) chalcographus L. 

 De stippelrijen op de dekschilden zijn fijn, maar duidelijk en reiken, fijner wordende, tot 

 aan den top. De voorhoofdsgroef bij het 2 is groot, rond en zeer diep, in het midden gele- 

 gen; daarvoor zonder viltkussen. Dekschilden bij het <J, tot aan het eerste naadtandje, 



iets langer dan te zamen breed; bij het 9 veel langer. Lengte 2^—2 i mm 



trepanatus Nördl., Reitt. 



') P. elongatus Lovend., in 1 SS!) beschreven en later als synoniem van austriacus Wachtl 

 beschouwd, is, volgens //. Kaaers, een goede lokaalvonn die een eigen naam verdient. Zij werd op het 

 Deensche eiland Sceland ontdekt, is grooter, 2 V2 — 'i^'s nun., tegen eene gemiddelde grootte van austria- 

 cus Wachtl ( trei)anatus Nördl.) van ruim 2 — 2'/-, mm. (volgens Trédl); 2.25 — 2. .50 mm. (volgens 

 Wachtl). Zij heeft, in beide seksen, eene nagenoeg volkomen eylindervormige gedaante; de verhouding 

 van de lengte der dckscliilden tot die van het gehcclc lichaam is bij het cJ van austriacus geheel 

 anders dan bij het ?; bij elongatus is het oiulcrsclu-id bij beide seksen veel geringer. De dekschilden 

 zijn bij austriacus, tengevolge van de onregehiuit ige stipiiclrijen en rimpelige tusschenruimten, 

 minder glad en minder glanzig; bij e 1 o n g a t u s diiaicntegeii ilVen, glanzig, met dieper ingestoken, 

 volkomen in langsrijen staande stippels; de stippels der tusschenruimten vertoonen neiging om niet in 

 het midden ervan, maar asymmetrisch, dicht tegen een der beide stippelrijen, te verloopen ; daardoor 

 schijnen de tusschenruimten tusschen de dubbelrijen iets breedcr. De naadstreep is bij e 1 o n g a t u s 

 minder verdiept en volgt de overgang tot het afhellendc uiteinde eerst achter het midden der dekschilden. 

 liet afbellende uiteiude zelf is steiler en korter dun bij austriacus en veel smaller, vooral bij het o 

 De naadtandjes staan verder van de basis verwijderd dan bij austriacus. Het tweede paar tandjes 

 bij het <S staat iets dichter aaneen, ook zijn de tandjes zwakker en minder tot den naad gericht. Volgens 

 Kfifiers is de vindplaats in Noordelük-Seeland zeer beperkt; wellicht is het eene ingevoerde soort, of wel 

 een nieuw gevormde afwijking van a u s t r i a e 11 s. 



