( *« ) 



v;m ilu culminatii' der maan en van ecnu of macr der vcr- 

 gclijkingsterren levert cenc tocreikejido naauwkcurigheid. 

 J)e verandering van liet aziinntli der maan gescliiedt al- 

 daar dikwijls zoo langzaam, dat de waarneming van den 

 doorgang der maan en der sterren door denzelfden verti- 

 kaal — buiten den meridiaan — slechts hoogst on- 

 naauwkeurige uitkomsten moet opleveren of geheel onmo- 

 gelijk wordt. Juist in deze gevallen beveelt zich de door 

 den heer kaiser voorgestelde methode, die in het op- 

 schrift dezer mededeeling genoemd is, ten sterksten aan, 

 en de waarnemingen van wijlen den heer s. ii. en den 

 heer o. a. de lange leveren daartoe het sprekendste bewijs. 



Om zich voor de aanwending dezer methode voor te 

 bereiden, berekent de geograaf ten uaastenbij de tijden, 

 waarop maan en ster dezelfde hoogte bereiken, als ook 

 de azimutheu die beide op deze oogenblikken hebben; hij 

 neemt den tijd waar, waarop het eerste hemelligchaam die 

 hoogte bereikt, en, zonder den hoogtecirkel los te maken, 

 wordt het instrument nu in het azimuth gebragt, waarin 

 het tweede ligchaam die hoogte bereiken zal. Bij beide 

 doorgangen wordt het niveau aan den nonius-cirkel of 

 den raikroskopendrager afgelezen, waardoor het kleine ver- 

 schil, dat er nog tusschen de twee hoogten bestaat, waarop 

 de beide ligchamen zijn waargenomen, met juistheid be- 

 kend wordt. Dit verschil kan ten deele daar van daan 

 komen, dat de vertikale as niet volmaakt naar het zenith 

 gerigt is, en ten deele, dat haar stand tusschen de waar- 

 nemingen veranderd is. 



Dadelijk na de waarneming van den tweeden door- 

 gang, wordt de kijker op eene nieuwe hoogte ingesteld 

 en de waarneming herhaald, liet zal ligt vallen, de 

 vooruitberekening zoo in te rigten, dat men tusschen de 

 beide stellen waarnemingen zoo weinig mogelijk tijd ver- 

 liest. Zoo zal men de waarnemingen in éénen nacht dik- 



