( 159 ) 



oorzaakt, bij duizenden verbrijzeld, omgeknakt en als neijr- 

 geveld waren. Keeds door een eenvoudigen aschregen kan 

 een jong plantsoen vernietigd worden, zooals de ondervinding 

 op Java met koffijboomen enz. genoegzaam geleerd heeft. 



3". Maar nit lavagruis en puimsteenbrokken die, de kra- 

 ter heeft uitgeworpen, bestaat voornamelijk de bodem van 

 Tjibodas, waarop de kinaboomen zijn geplant. Het zijn 

 ten grootste deele onverweiïrde vulkanische rapelli, die 

 slechts met eene geringe hoeveelheid oplosbare aarde zijn 

 vermengd. De steenachtigheid van den bodem neemt toe, 

 naarmate men hooger langs de helling van het gebergte 

 opwaarts klimt, en gaat eindelijk over in eene opeenhoo- 

 ping van groote, scherphoekige puinbrokken rots, waar tus- 

 schen nagenoeg geene vruchtbare aarde meer wordt ge- 

 vonden. Dat de kinaboomen op dezen bodem nog zoo- 

 ver tamelijk wel zijn gegroeid, is geen bewijs van zijne 

 vruchtbaarheid, maar hoogstens van de vruchtbaarheid van 

 het Javaansche klimaat over het algemeen, en het is meer 

 dan waarschijnlijk, dat zij in een anderen, meer vruchtba- 

 ren bodem spoediger en hooger zouden zijn opgeschoten. 

 De grootere kinaboompjes *) te Penkalongan, hoewel eerst 

 voor 6 maanden geplant, zien er veel frisscher en weliger 

 uit dan die te Tjibodas. Bovendien is het bekend, dat 

 jonge planten, zelfs in een zuiver kwartszand, een tijd lang 

 welig groeijen ; maar naderhand, wanneer de tijd gekomen 

 is om te bloeijen en vruchten te dragen, wegens gemis aan 

 oplosbare minerale bestanddeelen in den bodem, in hare 

 ontwikkeling blijven steken en onvruchtbaar blijven. Dat 

 de bodem te Tjibodas niet tot de vruchtbare bodems be- 

 hoort, kunnen de ambtenaren, belast met de inspectie der 

 IcofKjtuinen getuigen; hoewel deze lager dan de kinaboomen 

 staan en wel op plaatsen waar de gruisachtige hoedanig- 



•) Liet blijkt mij niet vnn welken oorsprong tie/.e zijn. 



