( 223 ) 



Waiiiioer m eii n uit de waarneiniiigeii Ijekeiid zijn, be- 

 rekent men iing B C = i/jT^-j- n ^ en plaatst de pen C 

 op dezen afstand uit liet midden B. — Om dit te kunnen 

 doen, is in liet model deze pen vastgemaakt op een stukje 

 koper, dat met twee lipjes het liniaal D D' omvat en door 

 veerkraolit genoegzaam vasthoudt. Het liniaal D D' is zvva- 

 linvstaartvormig afgewerkt, opdat het stukje koper, waarin 

 de pen C vast is, er niet kan afvallen. Yoor de plaatsing 

 van C op den juisten afstand, moet het liniaal UD' van 

 boven eene verdeeling hebben, aanwijzende de gradeu van 

 den hoek BAC, wanneer hoek ABC=regt is. 



Het punt C geplaatst zijnde, berekene men den hoek 



n 

 |S door de formule Tang ^ = —, waarbij de Sinus van /ï 



in 



hetzelfde teehen als n, en de Cosinus hetzelfde Ueken als 

 ■m moet hebben. Men brengt dan het liniaal D D' van 

 het w^erktuig in de rigting AB zoo, dat C tussclien A en 

 B komt, als wanneer de wijzers G en 1' overeenstemmen. 

 Wil men dan de kompaskoersen alleen tot miswijzenda 

 koersen herleiden, dan moet het noorden N der in gelijke 

 deelen verdeelde roos ten oosten van den wijzer P gesteld 

 worden eenen hoek (J. Wil men de herleiding terstond tot 

 ware koersen maken, dan moet de hoek |ï met de mis- 

 wijzing (noordwesteting) verminderd worden, en N, zooveel 

 als dit verschil beloopt, ten oosten van P gebragt worden. 

 Wij onderstellen hierbij, dat men den hoek /} steeds posi- 

 tie/' neemt, van O tot 360'. 



De betrekkelijke plaats van het noorden n der kleinere 

 roos, ten opzigte van het noorden N der grootere, moet 

 voorts zoodanig zijn, dat n ten tcesten van N gesteld 

 wordt, het bedrag van het hoekje « voor a' = o of liever 

 voor a'^^u; in beide gevallen zeer nabij =r; wanneer 

 men namelijk de kompaskoersen tot miswijzende koersen 

 wil brensen. Wil men ze tot ware koersen herleiden, 



