( 31.1 ) 



iii het zeuitb. Deze vormiug kau echter alleeu ter zee ge- 

 observeerd worden, waar de kim in oust en west vrij blijft. 

 Deze stralen-wolken ziju soms rozerood gekleurd eu ver- 

 sieren den hemel. Na zoasoudergaug veranderen zij bij 

 een goeden wind in vederwolken eu bij stilte vult zich 

 het midden tusschen de stralen met schaapwolkjes, gelij- 

 kende op elektrische figuren, die tot laat in den nacht bij 

 het zenith hangen blijven eu verdwijnend plaats maken voor 

 het helder blaauw van den hemel. 



Buiten de beschreven vormen komen tusschen de keer- 

 kringen, en alleen tusschen deze, nog twee constante ge- 

 daanten voor, die zich steeds uit den cumulus vormen; en 

 wel : de torenwolken en het afbeeldsel van bergen en landen, 

 bij den zeeman bekend ouder den naam van boterlaud. 



De eerste vormen zich aan de kim door zuilvormige op- 

 hooping tot eene belangrijke hoogte, waarbij de zijden hel- 

 der blijven. Dit verschijnsel moet gedeeltelijk in regt op- 

 stijgende luclitstroomen, gedeeltelijk in de van beneden 

 beginnende verkoeling gegrond zijn, waardoor de nevelen 

 in de lagere streken het eerst condenseren en naar boven 

 langzaam aaugroeijen. De tweede gedaante, de afbeeldsels 

 van bergen, heb ik dagelijks waargenomen ; zoo zag ik het 

 beeld van den vulkaan te Banda, van den vulkaan van 

 Tidore, van den Dempo en Serillo in Palembang en zelfs 

 van den toren der Missigit aldaar, steeds bij het ondergaan 

 van de zon, naar het oosten heen. 



Het schijnt mij toe veroorzaakt te worden door de scha- 

 duw van den berg, omdat aldaar de lucht koeler moet zijn 

 dan waar de zonnestralen nug kunnen verwarmen. Er vormt 

 zich dus bij vochtige atmospheer een wolk in de schaduw 

 van den berg; de nevelen aan de zijde worden nog door 

 de zonnestralen uitgezet en naar de koelere schaduw van 

 beide zijden heeugedrongen, waardoor de wolk digter, dus 

 duidelijker wordt. Dezelfde betcekenis heeft het boterland, 



