( 3 ) 



jjerioclieke termen onjuist, in tafel gebragt, dan zullen zelfs 

 strikt naauwkeurige waarnemingen telkens andere correcties 

 voor de gezochte grootheden opleveren. Dat dit ook het 

 geval geweest is, is den sterrekundigen bekend, en zal ook 

 uit het onderstaande blijken. 



De eerste bepaling van den straal der maan, die eenig- 

 zins op hooge naauwkeurigheid koude aanspraak maken, 

 dasTteekent van het eiudo der vorige eeuw en is \an lalande 

 afkomstig. Zijn onderzoek daaromtrent is in de Mémoires 

 de r Academie de Paris voor 1788 nedergelegd, die hier 

 te Batavia niet aanwezig zijn. 



Kort daarop hervatte bükg het onderzoek en vond voor 

 de halve middellijn 933, "69 {Wiener Ep/icmeriden , 1795). 

 Lalaxde zegt over dit resultaat iu eenen brief aan von 

 ZACH van 26 Maart 1795. ,/ In den Wiener Ephemeriden 

 II hat Ht. büRc; eine grosse Abhandhmg über den. Durch- 

 II niesser aus Sternhedeckungen Iiergeleitet, eingerükt, allein er 

 ifjindel 2 Sekunden mehr für den Balbmesser als ich, — 

 ,/ ich kann sc/iwerlicli daran glauben" *). Daar nu wer- 

 kelijk de bepaling \an büeg omtrent twee sekunden is 

 gebleken te groot te zijn, zoo moet de bepaling van la- 

 LANDE zeer naauwkeurig zijn. 



De waarde, door büeg gevonden, gebruikte hij ook iu 

 zijne maanstafels, die in 1806 verschenen. Zij was uit 

 sterrebedekkiugen afgeleid en kwam geheel overeen met het 

 resultaat van onmiddelijke metingen met een objectief-mi- 

 kroraeter van dollond, door triesneckek volbragt. Of 

 zulk een instrument nogtans, van dien tijd, bij het meten 

 der middellijn der maan eene zekerheid van vier sekunden 

 verschaffen kon, zon nog een punt van nader onderzoek 

 moeten uitmaken. 



VoN ZAcn opperde in 1808 het denkbeeld, den straal 



*) Aslrononnsches Jahrbudi, Zweyter Supplcmeut-bninl, bl. 93. 



1» 



