( 129 ) 



lading toe aan de overmaat van electriciteit, die zich op 

 de 'binnenzijde der batterij bevindt. 



De proeven van peiestley en riess zijn met Leidsche 

 flesscben of batterijen genomen. Een eenvoudiger geval biedt 

 zicb aan, wanneer men van den conductor der machine von- 

 ken op een' geleider laat overspringen. Is de geleider ge- 

 isoleerd, zoo is het duidelijk, dat bij eene lading ontvangt 

 en daardoor ook vonken kan afgeven. Maar wanneer de ge- 

 leider naar de aarde afgeleid is, zal dan nog eene zijde- 

 lingscbe ontlading kunnen plaats hebben? 



Van M.muM is de eerste, die hieromtrent eene waarne- 

 ming mededeelde. Bij de beschrijving der groote electriseer- 

 machine iu teylees Museum vermeldt hij *), dat, bij elke 

 ontlading tusschen den eersten en tweeden conductor, een 

 in den houten vloer vastgelegde |. Eng. duim dikke ko- 

 perdraad, waardoor de electriciteit van den tweeden conduc- 

 tor werd afgeleid, vonken gaf. Niet alleen kon inen uit 

 dien draad over zijne geheele lengte, die 38 voet bedroeg, 

 vonken trekken, wanneer men er den vinger of een ander 

 geleidend ligchaam bijbragt, maar ook aan de looden pijp, 

 waaraan het eind van den draad gesoldeerd was, en welke 

 met de groote hoeveelheid lood, die het gebouw bedekt, 

 zamenhing, werd hetzelfde waargenomen. Ten einde de af- 

 leiding nog volkomener te maken, liet tan maeum eene ijze- 

 ren staaf van 12 voet in den grond slaan, en vereenigde hij 

 hiermede den afleidenden draad. De helft dier staaf reikte 

 in eene steeds vochtige moeraslaag. Desniettemin konden 

 ook nu nog vonken uit den afleidenden draad getrokken 

 worden, die niet merkbaar van de vroegere verschilden. Van 

 MAEüM beschouwde deze ontladingen als het sterkste bewijs 

 van de verbazende kracht zijner machine en van de groote 

 hoeveelheid der door haar geleverde electriciteit; volgens hem 



*) Van marüm, Besckrijvüifj eener groote electriseermachinej 1785, p. 45. 



VEESL. EN MEDED. APD. NATDUKK. DEEL IX. 9 



