((8) 



In aliis civilatibus Reges, ut violalis populi juribus absolutam nancis- 

 oerentur potestatem , et odiosam tyrannidem sancta specie colorarent , ad 

 divinam provocarunt imperii onginem, se a Deo tantum, non a populo 

 accepisse imperium, dictitautes; idcirco praestantissima illa libertatis prse- 

 sidia, quibus popnli gauderent, principum benevolentia ipsis esse indulta , 

 liorumque arbitrio cives ab omni imperii societate optimo jure arceri. 

 Atque res tandem eo pervenit, ut in concilio Parisiensi Patres conscripti 

 hoc politicum dogma vel ipsis articulis fidei christianae adnumerarent (1). 

 Haud defuerunt quidem illis temporibus scriptores, qui jura Imperato- 

 rum contra Pontificem sustinentes , id potissimum urgerent, Imperatores 

 potestatem suam a populo, non a Pontifice accepisse; verum lianc sen- 

 tentiam non rationis principiis , sed juris Romani auctoritate firmabant. 

 Quum euim Imperatores Romano-Germanicos censerent Cassarum succes- 

 sores; ipsi arbitrati suut, quod Justinianus (2) statuisset, popidum omnem 

 suam potestatem in principem contulisse, etiam in imperio Romano-Ger- 

 manico esse admiltendum. 



Ineunte seculo decimo sexto, renatis philosophias , historioe et htera- 

 rum studiis, viri docti varias artis politicse et juris pubhci universalis 

 quaestiones scriptis tractare cceperunt; atque ab eo inde tempore ortae 

 sunt gravissimte illfe de civilate et imperio disceptatioues , quse nostra 

 adhuc ffitate iuter viros politicos agitanlur. In Italia eximii ingenii vir, 

 dihgentissimo historise studio atque longo rerum publicarum usu excul- 

 tus , Nicolaus Macchiavelli , commentationes politicas ad Livium et 

 famosum illud de Principe opus elucubravit. In his tamen scriptis non 

 plenum artis polilicee systema condidit vir egregius; sed singulas tantum 

 de civitate prudeuter ordinanda et administranda proposuit regulas atque 

 praecepta, historiae documentis et propria experientia probata. In com- 

 luentationibus ad Livium, popidaris imperii amore et studio abreptus, 

 eum rerum publicarum formam , qua populus supremam potestatem 

 haberet , eximiis laudibus extulil , populisque libertatis servandae atque 

 tuendae consilia dedit , ex veterum rerum publicarum hisloria deprompta. 



(O J. H. BOEHMEB, 1. c. 



(2) Iii § 6. /. de Jiire Natur. Gent. et Ctrlli. 



