( 11 ) 



In quo quidem opinionum dissidio veram sententiam primus defendit 

 vireximius, Belgii aeternum decus et gloria, Hugo Grotius. Docuit enim 

 sagacissimus scriptor, imperii jus ab iis, qui primi in civitatibus se con- 

 junserint, in imperantes manasse, et supremae potestatis non divinvim, 

 sed humanum esse institutum, divina illud voluntale approbatum : teme- 

 rariam vero rejecit doctrinam eorum , qui imperantes subditorum dele- 

 gatos , populique judicio et potestati subjectos esse existimarent (1). 

 Verum, quum non juris publici, sed potius juris genlium disciplinam 

 rationis principiis et historiae documentis sumsisset iUustrandam ; qu£ES- 

 tionem de summi imperii origine leviter tantum et occasione data attigit, 

 eamque in conventione quidem censuit esse quasrendam , neque tamen 

 hanc sententiam rationibus confirmavit, neque omnino conventionis illius 

 vim et polestatem explicuit. 



Ex iis, quae haclenus enarravimus, apparet, A. H., doctrinam de 

 summo imperio conventione a populo in principem delato, seculo prae- 

 sertim decimo sexto natam esse. Verum ii, qui hanc sententiam profite- 

 hantur, uulhs eam principiis e ratioue deductis comprobabant ; neque 

 magis fundamento illo jura et officia imperantium civiumque super- 

 struebant. Primus hoc praestare tentavit acutissimi ingenii scriptor, Tho- 

 mas Hobbes , qui merito juris pubhci imiversalis auctor celebratur (2). 

 Flagrantibus euim iu Angha intestinis et civihbus turbis, plures exstite- 

 runt viri, qui vel patriae amore ducti, vel partium studio incensi, aut 

 Regis aut popuh jura et potestatem defenderent, ideoque de gravissima 

 illa juris publici quaestione disceptarent, utrum ab origine , sive initio 

 civitatis, Principi, an populo competat potestas suprema. Inter eos autem, 

 qui Regiam sustinebaut auctoritatem , eminuit preestantissimus scriptor 

 Thomas Hobbes. Neque vero existimandum , A. 11., Hobbesium per 

 assentationem , aut partium propriive commodi studium , Regiae causae 

 patrocinium suscepisse ; sed patriae ductus amore , ut nempe civium 

 discordias exstingueret , doctrinam suam de civitate et imperio ehicu- 



CO De Jure Belli ac Pacls, lib. I. cap. 4. § f^II. lib. I. cap. 5. § F7//. syy. 

 C^) Quam quidetn laiidem Hobbes sibi ipse tribuit. « Physica res novitia est, sed pliilosophia 

 » civilis roullo adhuc magis, ut quee anliquior non est libro, quem de Cive scripsi." 



