de Oost-Indische Compagnie ten geschenke geboden. 

 Zij waren te Vlissingen aangevoerd en vertoefden op 

 het Kleine-Loo tot men lien in 1785 naar Aiieldoorn 

 zond, waar zij in de tuinen van liet Loo meer 

 ruimte en waarschijnlijk meer vrijheid konden 

 genieten. Veertien jaar bleven zij daar in zoete 

 rust, tot de volksvertegenwoordiger Alquier, door 

 de Fransche Republiek daartoe gemagtigd, naar 

 Gelderland kwam, om hen, nevens al de mobiele 

 zeldzaamheden uit den stadhouderlijken lusthof, 

 voor goeden prijs te verklaren. Na een uierkwaardigen 

 togt, die den 26 September 1797 aanving en 

 verscheidene weken duurde, bereikten zij behouden 

 Parijs, waar drie weken achtereen over niets anders 

 werd gesproken, en niemand rusten kon zoolang 

 hij die kolossale trofee der overwinning uit de 

 Nederlanden niet had aanschouwd. 



Doch al bleven Hans en Far/:ie geruimen tijd 

 lievelingen van het Parijsche publiek, de zware 

 offers die de voortdurende oorlogen vorderden, 

 beletten dat voor de menagerie in den .Tardin des 

 Plantesde noodige gelden werden beschikbaar gesteld. 

 De inrigting kon op deze wijze niet bloeijen: zij 

 kon alleen haar bestaan rekken. Geen wonder dat 

 de directeur ten jare ISOü in de noodzakelijkheid 

 kwam, om de grootste en fraaiste leeuwen met 

 het vleesch der kleineren en leelijken te voeden. 



Eerst met de verheffing van Napoleon Bonaparte 

 tot de keizerlijke waardigheid, brak voor de Parijsche 

 menagerie een gelukkiger tijdperk aan. De Plantentuin 

 moest schitteren even als al wat keizerlijk was. 

 Napoleon liet over'al wilde dieren opkoopen, zelfs 

 in Engeland, ofschoon met dat rijk in betrekking te 

 treden, geen Franschman geoorloofd was. De reeks 

 der Annales du Musmm werd geopend, de diergaarde, 

 even als de bloembedden en de boschjes van den 

 kruidhof, de verzamelingen van gedroogde, opgezette 

 en ontlede voorwerpen, en de stukken erts en mineralen, 

 naar vaste stelsels gerangschikt. Elk dier kreeg 

 zijn oppasser, even als zijn teekenaar. Stierf het, 

 zoo werd de huid of het geraamte dienstbaar 

 gemaakt tot volmaking van het museum, en zelfs 

 het aas werd doorwroet, om uit de wormen van 

 het ingewand en de insokten op de huid nut te 

 trekken. Cuvier's invloed aan 't keizerlijke liof 

 schonk den tuin de grootste aanwinsten, .la, had 

 Napoleon al het goede en schoone op gelijke wijze 

 als de iratuurkundige studiën bevorderd, viede, 

 welvaart, kennis en zedelijkheid onder alle standen, 

 hij ware niet als balling op st. Helena gestorven, 

 evenmin als horden zich zouden hebben opgeheven 

 om de eeizuil, te zijrrer eeie opgerigt, van haar 

 verheven voetstuk te rukken. 



') De /.'eif vnn Hans en Parkie, van het Loo naar I'ariji, 

 is uitvoerig beschieven door Mr. Snellen van Vollenhoven,iir 

 het Jaarboekje van het Koninklijk Zoölogisch Genootschap 

 Naiura Artis Magistra, Vdiir 186-i. 



De dier-gaarde irr den Plantentuin was te zeer 

 eene der beroemdheden van de Seinestad geworden, 

 dan dat haar bloei niet verzekerd zou zijn door 

 al de gouvernerïienten die Keizer Napoleon I in het 

 bewind opvolgden. Verscheidene natuurkundigen 

 werden uitgezonden om zeldzame dieren in alle gewesten 

 der aarde te ver-gaderen, en het toezigt over alles 

 den kundigen Geoffroy de st. Hilaire opgedragen. 

 De .Tardin des Plantes bleef een der meest bezochte 

 punten der Seinestad, en hare oppervlakte, reed-; 

 sedert vele jaren tot ongeveer 31 bunders aangegroeid, 

 was voor twse vijfden aan de diergaarde ingeruimd. 

 Toch was, bij de menigte van voorwerpen daar 

 vereenigd, eene uitbr'eiding wenschelijk, toen de 

 insluiting van Parijs door de Pruisen in het najaar 

 van 1870 de diergaarde met den ondergang 

 bedreigde. Het gebrek, dat in Frankrijk's hoofdstad 

 rondwaarde, eischte het slagten van allo dieren, die 

 den levensvoorraad konden vermeerderen. Velen 

 vielen oniler de bijl des vleeschhouwers, velerr 

 stierven bij gemis van het noodige. Toen Parijs 

 met den vijand in onderhandeling trad, om zich 

 over te geven, war'en duizenden stemmen van 

 woud- en velddieren verstomd, moest de dierg.iaidc 

 schier op nieuw bevolkt worden. 



Dat Frankrijk's zonen daarin evenzeer mogen 

 slagen als in het vestigen eener krachtige regering, 

 hoperr allen welke de diensten erkennen door mannen 

 alsBelon, Rondelet, de Réaumur, de Bulfon, Dairbentori 

 Bressen, de Lamarck, Cuvier, Valenciennes, Milbert 

 en Geollioy de st. Hilaire aarx de wetenschap 

 bewezen. 



Van de overige vorstelijke diergaarden in Europa 

 is geen tot hooger bloei gestegen, dan die op 

 Schönbrunn, bij Weenen, wier lotgevallen we 

 tot in de eerste jaren onzer eeuw gevolgd zijn *). 



Had Napoleon den lust der Fr-anschen ona zich 

 met de schatten van anderen te verrijken, bij dit 

 Oostenrijksche lustpaleis eng beperkt, zijne aanvallen 

 op de Monarchie van Keizer Fr-ans waren in zoo ver 

 voor de menagerie van Schönbrunn nadeelig, dat 

 sedert zijne komst in 1805 gedurende vele jaren 

 geene aankoopen van merkwaardige dieren plaats 

 vonden. De administr-atie moest hare zorgen tot 

 het voorharrden gedierte beperken, dat echter met 

 elk jaar minder exemplaren telde. Zij zag zich derhalve 

 gedrorrgen, de ledig gewoi-den ruimten grootendeels 

 met inlandsche dieren te bevolken. 



Eerst nadat Oostenrijk zich bij den val van 

 Napoleon uit zijtre diepe vernedering had opgeheven, 

 braken weer betere dagen voor Schönbrunn aan. 

 Mogt Keizer Franz ten aanzien der belangrijke 



*) 7a. 



