liad hij al eenigen tijd gestaan, tot ik gelukkig kwam 

 en hein verloste. Hij had moeite gehad om overeind 

 te komen. 



>)Hare gewone wijze van gaan was op alle vier 

 voeten, gelijk andere apen, doch zij kon ook regt 

 overeind op de achtervoeten gaan. Een goeden stok 

 hebbende, stond zij dikwijls, daarop leunende, zeer 

 lang op de achtervoeten, gelijk andere apen, doch 

 zette de voeten, gelijk de mensch, nooit plat neer, 

 maar buitenwaarts omgebogen, zoodat zij op de 

 buitenzijkanten der achtervoeten .stond, de vingers 

 naar binnen getrokken, 't welk eene geschiktheid 

 aanwees tot het beklimmen der boomen. Zij lag vast 

 aan een soort van lederen halsband, om den hals 

 vast gemaakt met een hangslootje, en redelijk lange 

 ijzeren ketting, en was dus op een zolder onder een 

 zeer hoog dak gehuisvest. Eens op een morgen 

 bij haar komende, vonden wij haar losgebroken, zich 

 dien halsband over het hoofd gehaald hebbende. Zij 

 klom met eene verwonderenswaardige vaardigheid 

 tegen de schuinsche balken en latten van het dak, 

 en vier menschen hadden meer dan een uur werks 

 om haar weer en den halsband over 't hoofd te 

 krijgen. Bij deze gelegenheid, waarbij ik zelf wilde 

 helpen, bespeurden wij eene meer dan gewone kracht 

 in hare spieren; men kreeg haar met zeer vele 

 moeite op den rug op den grond. Twee sterke 

 menschen liadden werk met de voeten, een derde 

 met het hoofd vast te houden, en de vierde met 

 den halsband weer over het hoofd te brengen en 

 naauwer te sluiten. Bij dit los zijn, had zij onder 

 anderen een gekurkte flesch, waarin eenige malagawijn 

 was, geopend, leeg gedronken en weder op dezelfde 

 plaats nedergezet." 



Prins Willem's diergaarden werden gesloten bij 

 de omwenteling van 1795. Zij werden door de 

 Franschen in beslag genomen, en het merkwaardigste, 

 even als het kabinet van voorwei'pen van natuurlijke 

 historie, naar Parijs opgezonden. 



Ontmoette men in Oostenrijk en Frankrijk, zoo 

 als wij in Prins Eugen en den Markies de Montmirail 

 aantroffen, hooggeplaatste personen, die zich, even 

 als eenige monarchen, de kosten getroostten, om 

 menageriën aan te leggen, in Holland en Zeeland 

 telde de koopmanstand vele leden, die zich deze 

 weelde op hunne buitenverblijven veroorloofden. De 

 diergaarden van den Zeeuw de Klerk en den 

 Amsterdammer Ameshofï waren wijd beroemd. 

 Toen Prins Willem V in October 1790 naar 

 Amsterdam kwam, bragt hij ook een bezoek aan 

 Ams tel lust, het buiten van den Heer Arnoldus 

 AmeshofT. en vond er in de menagerie een waardig 

 tegenhanger van zijne inrigting op het Kleine-Loo. 

 Ook draagt nog heden deze hofstede bij de ingezetenen 

 van Ouder- en Nieuwer-Amstel, als ter herinnering 

 aan dit merkwaardig verleden, den naam van 

 MoHcnluin. 



Met deze en andere tuinen wedijverde eene 

 instelling te Amsterdam, die duizenden bezoekers 

 derwaarts lokte: de herberg Blaauto Jan^ op den 

 Kloveniersburgwal over de Slijkstraat. Daar zij veel 

 wei-d bezocht, zochten de bewoners eene vermeerdering 

 van inkomsten door er der schouwlustige menigte 

 allerlei zeldzaamheden voor oogen te voeren. Nu 

 eens lieten zij er een dwerg, dan weder een reus, of 

 wel een vrolijken potsenmaker, zoo als Tetje Roen, 

 bewonderen. Maar schier bestendig vereenigden zij 

 er groepen vreemde en zeldzame dieren. Wanneer 

 zij daarmede een begin maakten, is onbekend; doch 

 reeds lang vóór het midden der 18''" eeuw behoorde de 

 menagerie van Blaauw Jan tot de merkwaardigheden, 

 die een vreemdeling, welke te Amsterdam vertoefde, 

 niet nalaten mogt te bezoeken. Rondom eene 

 binnenplaats van middelmatige grootte, waren hokken 

 getimmerd voor leeuwen, tijgers, panters, apen, 

 zeehonden, struisen, kasuarissen en andere groote 

 gewervelde dieren, terwijl op de binnenplaats zelve 

 eene volière, in verschillende afdeelingen, allerlei 

 prachtig gevederde vogels vereenigde, nevens de 

 liefelijkste zangers van berg en veld, of grootere 

 en kleinere apen, die door hunne zotte kuren de 

 menigte tot vrolijkheid stemden. In den tijd dat 

 Blaauw Jan aan zekeren Bergmeijer*) toebehoorde, 

 genoot de diergaarde een bijna Europeschen roem. 

 Bergmeijer toch was er niet alleen op uit, om vele 

 bezoekers te lokken, maar als ijverig liefhebber 

 der zooölogie, wendde hij alle pogingen aan, om de 

 zeldzaamste dieren te bekomen. Zoo had hij in 

 1760 een Amerikaanschen boschduivel, den coata 

 van Buffon, weten te verwerven, en in 1766 het 

 zeldzame Afrikaansche mormeldier. Van eerstgemeld 

 exemplaar vinden wij medegedeeld: »De boschduivel 

 ■was met een ketting en ring vastgemaakt aan een 

 lang gespannen koord en wist zijn staart om dat 

 koord zoo vast te slaan, dat hij, zonder zich aan 

 iets anders te hechtenj daaraan hing, allerlei 

 grimmassen maakte en verwonderlijk slingerde. 

 Wanneer men hem de hand om de hand liet slaan, 

 kneep hij daar zoo vast mede, dat het zeer deed." 



Toen Keizer Jozef, den 14 Juli 1781, een uurtje 

 in Blaauw Jan vertoefde, was de bloeitijd der inrigting 

 reeds voorbij. Drie jaren daarna sloeg het uur van 

 hare vernietiging: toen het perceel in 1784 door 

 den koopman Soukes werd aangekocht, hield de 

 diergaarde op eene der merkwaardigheden van de 

 IJstad uit te maken. 



JV. 



De omwenteling van 1789, die zoo vele 

 inrigtingen een geheel ander aanzien gaf, oefende 



*) Vosinaei' spelt den naam zoowel Bergmeijer als 

 Bergmeier. 



