die te Konstantinopel eene menagerie bijeen 

 bragten, welke ook voor het Avondland niet zonder 

 beteekenis bleef. De geleerde inboorling van Alby, 

 Pierre Gillis *), op kosten van Francois I, naar de 

 Levant getogen, om er de voortbrengselen des Landste 

 bestuderen, vond in de menagerie van Soliman II, te 

 Stamboel eene rijke bron voor zijne waarnemingen. 

 Inzonderheid hield hij er zich gaarne met den olifent 

 bezig, waarvan zijne beschrijving eene gelukkige 

 proeve heeten mag. 



Het duurde echter niet lang, of ook Duitschland 

 bezat eene trefl'elijke diergaarde. Zij werd door 

 Maximiliaan, den oudsten zoon van Keizer Ferdinand I, 

 te Ebersdorf in Neder-Oostenrijk gesticht en 

 geplaatst in een gedeelte der uitgestrekte wildbaan 

 (Wild-Gehege), die aan het jagt- en lustslot zijner 

 voorvaderen was toegevoegd. Het eerste voorwerp 

 daarin was een olifant, door Maximiliaan in 1551 

 uit Spanje medegebragt en in Maart 1552 naar 

 Wee nen gezonden, waar het in April daaraanvolgende 

 ter bezigtiging werd gesteld. Ook bij den plegtigen 

 intogt door Maximiliaan als Koning in Bohemen, met 

 zijne gemalin, den 7 Mei 1552, te Weenen gehouden, 

 vervulde het eene plaats in den luisterrijken stoet. 



Onder Keizer Rudolf werd nog groote zorg gedragen 

 dat de menagerie te Ebersdorf met vreemde dieren 

 werd verrijkt, doch na 's Vorsten overlijden vindt 

 men van de inrigting geene melding meer gemaakt. 



Langer bleef eene andere keizerlijke menagerie 

 in Weenen's nabuurschap in stand, eveneens door 

 Maximiliaan II gesticht, doch bij het park van zijn nieuw 

 lustverblijf Neugebau. Zij werd zelf vernieuwd, nadat 

 in 1704 het slot door de Hongaarsche opstandelingen 

 was verwoest, en de woeste rebellen de dieren geslagt 

 hadden ora zich met de huiden als oorlogstrofeën 

 te versieren. 



Van zoo veel belang was de inrigting, dat het 

 toezigt daarover aan een der edelste mannen van 

 den staat werd opgedragen, zoodat wij onder Keizer 

 Karel VI daarmede Joiiann .lulius Graaf von Hardegg 

 belast vinden. 



Tot in 1760 bevatten de diergalerijen bij Neugebau 

 zoowel verscheurende als vreedzame dieren, doch 

 toen werd eene splitsing ondernomen, naardien de 

 Keizer met den aankoop van het lustslot Belvedère in 

 1737, ook de belangrijke menagerie van Prins Eugen 

 van Savoie had verworven. De woeste bewoners 

 der wildernissen bleven bij Neugebau, doch de 

 zachtaardige planteneters gingen naar Belvedère. 

 De inrigting ter laatstgenoemde plaats nam reeds 

 in 1752, met de stichting der menagerie op 

 Schünbriinn, een einde; doch die bij Neugebau bleef 

 tot 1782 in stand. Op Belvedère bleven slechts 

 twee vogels achter: een goud-arend, die eens een 

 lieveling van Prins Eugen was geweest, en een 



•) P( 



Gyllius. 



witkoppige gier die tot 1824 in loven bleef, 

 nadat hij 117 jaren op het Oostenrijksche slot in 

 gevangenschap had doorgebragt. 



Een geliefd volksverhaal der Weeners gedenkt 

 eene gebeurtenis die in de menagerie van Neugebau 

 tijdens het leven van Keizer Leopold I voorviel. 

 De dochter van een der oppassers koesterde eene 

 bijzondere voorliefde voor een prachtigen leeuw, 

 die zijnerzijds de genegenheid van het meisje door 

 de grootste onderworpenheid beantwoordde. Geen 

 wonder dat de jonge maagd het eindelijk zelfs 

 waagde bij den leeuw in zijne kooi te gaan. Zij 

 volbragt dit ook op den morgen van haar tiouwdag, 

 in de meening hiertoe welligt nimmer meer de 

 gelegenheid te vinden. De arme! Het koninklijke 

 dier, verward door haar bruidstooi, scheen haar 

 niet te herkennen. Staroogend zag de leeuw de 

 ontzette bruid aan. Hij vergunde haar niet, zich 

 weder te verwijderen, en toen men haar te hulp 

 wilde komen, wierp hij zich plotseling op haar en 

 benam haar op vreeselijke wijze het leven. Het 

 verhaal voegt er bij, dat de Keizer den leeuw liet 

 doodschieten. 



De beroemdste keizerlijke menagerie bij Weenen, 

 die van Schönbrunn, werd door Frans I en Maiia 

 Theresia in 1752 gesticht, overeenkomstig de plannen 

 van twee Nederlanders, den lijfarts Gerhard van 

 Swieten en den hoftuinier Adriaan van Steekhoven. 

 Geene kosten werden gespaard om deze instelling 

 een regt vorstelijk aanzien te geven. Men ruimde 

 haar een aanzienlijke plaats in bij het trotsche paleis, 

 bouwde de galerijen op ruime schaal en droeg door 

 het aanbrengen van vijvers, grasperken en boomen 

 zooveel mogelijk bij om de opgesloten dieren met 

 hun gevangenschap te verzoenen. Men rigtte drie 

 hoofdlanen uit het park op de menagerie en uit den 

 botanischen tuin eene zijlaan, die een waardigen 

 vooihof vormden. Veel werd door de keizerlijke 

 eigenaai-s gedaan, om de galerijen met merkwaardige 

 voorwerpen te bevolken. In 1754 werden naar 

 Amsteidam en Londen groote sonmien tot aaidvoop 

 van dieren gezonden, in 1754, 1783enl785expeditiën 

 naar West Indië, de Vereenigde-Staten en het Kaapland 

 uitgerust, en in 17Ü9 de kostbare verzameling van 

 een reizend Italiaan Albi aangekocht. 



Gedurende den vijandetijken inval der Franschen 

 in 1805 werd de keizerlijke menagerie door Napoleon 

 met veischooning behandeld. Slechts vier dieren 

 weiden van hier naar Parijs opgezonden, t. w. een 

 jong Laplandsch paaidje, een reuzen-kengeroe en 

 twee bevers, en nog wel meer als geschenk dan 

 als oorlogsbuit. 



Het voorbeeld van Weenen gaf aanleitling tot het 

 stichten van een beerenhof en eene menagerie iloor 

 de Keurvorsten van Saksen te Dresden. Edward 

 Brown, die in 1669 in de residentie aan de Elbe 

 vertoefde, verhaalt van beide inrigtingen: »In het 



