Hij was daarbij geliouden op eigen kosten de zwanen 

 te voederen, doch genoot hiervoor het voordeel, dat 

 hij met kersmis een niet onbelangrijk getal der 

 hem toevertrouwde dieren, na ze gemest te hebben, 

 aan burgemeesters en andere regeringsleden mogt 

 aanbieden. Overeenkomstig het vastgestelde gebruik, 

 leverde hem dit een dubbeltje van iederen zwaan. 

 Bij de vergrooting der stad in 1593 verplaatste de 

 magistraat dit hok naar den Zwanenburgwal. 



Zijn odk in andere Europesche staten zwanendiiften 

 en kleine menageriën gehouden, ze hebben de 

 Nederlandsche niet overtroffen. Zoo bevatte de 

 menagerie van Hertogin Margaretha van Bourgondië 

 te Dij on wel een eekhoorn, honden, patrijzen en 

 andere iniandsche dieren, doch van vreemde soorten 

 slechts een papegaai en eenige «Indische hoenders," 

 (waar.schijnlijk paauwen). *j 



Het is naar een verwijderd werelddeel dat wij 

 ilen blik moeten wenden wanneer wij eene instelling 

 willen aansciiouwen van dien omvang, dat zij aan 

 het paik vau Weng-Wang herinnert. 



Monteziuua, de boheerscher van Mexico — dus 

 verhaalt Ferdinand Cortez op het jaar 1516 — 

 bezat zoowel binnen als buiten zijne hoofdstad 

 Temixtitlan verscheidene lustverblijven, van welken 

 elk aan een bijzonder vermaak was gewijd. In een 

 dezer paleizen voerde een trap van het fijnste jaspis 

 naar een tuin, welks bezienswaardigheden alles 

 overtroffen wat den Spanjaarden tot hiertoe onder 

 de oogen was gekomen. Het meest boeide hen de 

 keizeilijke menagerie, eene lange reeks van vijvers, 

 vogelgalerijen en kooijen met wilde dieren, te midden 

 van een park, een uitgestrekten zoülogischen tuin. 

 De verzameling der meest verschillende soorten van 

 slangen en ander kruipend gedierte boezemden den 

 vreemilen beschouwers ontzetting in, doch daarentegen 

 verrukte hen de vederpracht in de vogelgalerijen. 

 Hoe verbaasd staarden zij de schailakenroode 

 kardinalen , de goudfaisanten en papegaaijen met 

 allerlei kleurschakeringen aan, of nog meer de kleine, 

 maar als edelgesteenten schitterende kolibrie's in 

 honderden van exemplaren. Aan de groote roofvogels 

 was eene bijzondere luimte aangewezen. Daar 

 bewogen zich de viaatzuchtige gieren en die 

 reusachtige adelaars, wier vaderland men aan de 

 besneeuwde toppen der Andes aanwijst. Niet minder 

 dau vijfhonderd kalkoenen, het goedkoopste gevogelte 

 in Mexico, strekten iederen dag aan deze gevederde 

 dwingelanden ten voedsel. 



De tuin van Temixtitlan was geene stichting van 

 Montezuma zelf. Met dien te onderhouden, volgde 

 hij slechts een door zijne voorvaderen ingesteld 



gebruik. Ook moeten in de naburige staten dergelijke 

 inrigtingen gebloeid hebben. Van de uitgestrektheid 

 van het Mexicaansche dierenpark kan men zich een 

 begrip vormen, wanneer men overweegt dat niet 

 minder dan driehonderd menschen belast waren 

 met het verplegen van watervogels, die in tien 

 groote, door kunst gevormde en vischrijke vijvers 

 met zout of zoet water vereenigd leefden. Andere 

 bedienden waren aangestejd voor het verzorgen der 

 ziekgeworden dieren of het verzamelen der uitgevallen 

 vogelvederen, waarvan de Mexicanen de schoonste 

 mozaïken te zamenstelden. Eindelijk namen nog 

 driehonderd andere oppassers de dienst bij de 

 wilde dieren en roofvogels waar. 



In Europa zag men nu reeds reizende menageiiën; 

 althans op de missen te Frankfort a/M. werden in 

 1443 en 1473 olifanten vertoond. 



Dien ten gevolge kende men hier ten tijde van 

 Maria van Bourgondië vreemde diei'en genoeg om 

 van velen vrij voldoende afbeeldingen te geven. 

 In het werk van Broeder Bartholomeus Van den 

 Proprieieyten der Dinghen, in 1483 door Jacop Beijaert 

 te Haarlem gedrukt, komen schetsen voor van den 

 Afrikaanschen olifant, het kameel, den dromedaris, 

 den kraanvogel, den krokodil en menig ander 

 gewerveld dier, allen met dezelfde juistheid geschetst 

 als waarmede de bedrijven van 's menschen handel 

 en wandel in dat werk zijn weer gegeven. 



Lorenzo de Medicis ontving in 1487 een sjiraf 

 van een Oostersch Vorst ten geschenke, die te 

 Fano, een steedje, 10 uur ten noordwesten van 

 Ancona werd ontscheept. Antonius Constantius 

 zag het bij zijne komst aan de Adriatische kust 

 en deelde eene fraaije beschrijving daarvan aan 

 den Vorst van Faenza mede. »Men moge," zegt hij 

 den sjiraf onder de wilde dieren rangschikken, het is 

 noch wreed, noch ontembaar. Ik heb het te Fano 

 met graagte brood, hooi, vruchten en uijen uit de 

 handen van kleine meisjes zien ontvangen en nuttigen. 

 Meermalen heb ik dit dier den kop naar boven 

 zien steken, om aan te nemen hetgeen het uit 

 een venster werd toegereikt. Het kon zijn kop tot 

 de hoogte van elf voet opwaarts brengen. Van 

 hier dat het volk in het verschiet eer een toren 

 dan een dier meende te zien. De sjiraf schijnt 

 voor den groeten toeloop van volk niet bevreesd. 

 Altoos tevreden, rustig en kalm, schijnt hij de 

 omstanders met genoegen aan te zien." 



*) Marcel Canat de Chizy : Manjuei-ite de Flamlre, Diicliesse 

 de Bourgogne, sa vie intivie et Vèlat de sa Maison, in de 

 Mimoires de l' Académie impériale de Dijon, anil. 1858—1859, 

 pag. 173. 



III. 



De ontdekking der zeewegen naar Oost en West 

 verlevendigde de studie der Zoölogie, doch de eerste 

 groote diergaarde die in Europa te dezen tijde 

 ontstond, moet men noch te Lissabon of Sevilla, 

 noch te Genua of Venetië zoeken. Het waren de 

 overwinnaars der Oostersche Christenheid, de Turken, 



