gezor^'d. Altlians een post in de .grafelijke rekening 

 van '1351 vermeldt nieiiw-aangekoclite «slapelaken 

 in Otlen ende syns knechts bedde in 't valckliuys " 



Van Florens, den opzigter over het muleknus, die 

 voor tle netten, konijnen enz. te zorgen had, teekenen 

 wij alleen aan, dat zijne wedde 'lü pond 's jaars 

 beliep, waarboven hem nog 4 jiond aasgeld werd 

 uitgekeerd. Van Ysebrant van den Honden is te 

 vermelden, dat hij in 1:)."}S in zijne .stallen '15 brakken 

 en 3 winden vcieenigdf en voor hunne verzorging 

 18 pond 3 .schellingen 's jaars benevens kieeding 

 genoot. De opzigter die de dierenvrienden liet 

 meest om zich vereenigde, was sVoskyn van dor 

 Levve." Hij toch luid de grootste en zeldzaamste 

 dieren onder zijn opzigt, afstammelingen uit 

 verschillende weielddeelen. Voor weinigen der 

 slotbewoners iiad de rentmeester zoo veel uit te 

 keeien. Voor de verzorging van twee jonge leeuwen 

 moest hij Voskyn niet minder dan 30 pond betalen, ju 

 voor die van twee ouderen, waarvoor Clais Symen 

 waakte, zelfs 56 pond. Daarmede was echter niet 

 alles gekweten. Er werd nog menig bijzondere 

 post te boek gesteld, b. v. »bi Vos uytghegheven 

 an selen, beseme en oesvaten ten lewe behoef', 

 15 schell." 



Onder de dieren aan het Hof te 's Hage, vinden 

 we in '1344 en 1345 twee beeren vermeld. In 

 tegenstelling met de leeuwen waren ze met gekerkenl 

 binnen hokken, maar zij liadden eene plaats verkregen 

 op het Nederhof, waar zij zóó ver konden heen en 

 weer loopen als de keten, die hen aan een zwaren 

 boom boeide, dit toeliet. Of »Biuin" het kunstje 

 verstond om die keten te ontsluiten, gelooven we 

 niet, al waren onder de opziglers dei' menagerie 

 enkelen, die nog al eens sleutels verloren. Ysebi'ant 

 van den Honden oveikwain dit maar al te vaak. 

 Doch door welk toeval dan ook, Bruin »ontbrac 

 dicke" en deed dan rnenige »ondiefte." Eens zelfs 

 was hij niet minder dan zeven weken op den loop. 

 Voor zijn terugkeeren werden 5 schellingen betaald. 



Minder last leverde een dromedaris op, welke te 

 dien tijde eveneens tot de bevolking der Haagsche 

 menagerie behoorde. 



Wij vinden Voskyn van der Lew-c in 1351 met 

 het verzorgen van een jongen leeuw belast, »die der 

 llertoghinne van Gelre ghegheven" werd. 



Het is mogelijk, dat dit gescheidi den oorsprong 

 gaf aan de drie rnenageriën, welke op liet einde der 

 14de eeuw den Hertog van Gelder toebehoorden. 

 In het keizerlijke N ij me gen was de eerste. Ook hier 

 speelden de leeuwen de grootste rol, zoodat de 

 opzigter steeds onderden naam van »leeuwenvvechter" 

 voorkomt. Pouwelsken vervulde jaren lang deze 

 betrekking tegen een inkomen van '2 giooten of een 

 halve stuiver daags. Hoe lang de inrigting bloeide, 

 weten we niet, doch ze was er reeds in 1388 en 

 wordt tot in 1401 verniekl. 



De tweede Geldersche diergaarde was die te G rave, 

 welks sterke burg eene der treurigste herinneringen 

 uit het hertogelijke familieleven bewaart. Voor de 

 leeuwen die er op het einde van 1389 onder dak 

 waren, werden in den tijd van vijf maanden omstreeks 

 tweehonderd schapen geslagt. 



De derde menagerie van den Gelderschen Hertog, 

 die te Rozendaal, schijnt meer afwisseling dan die 

 te Nijmegen en Grave aangeboden te hebben. Althans 



1 de zorg over deze inrigting was toebetrouwd aan 

 verschillende personen, zooals aan Arent van Assclt 

 die de rol van leeuwenwachter vervulde, aan Herman 



, die papegaaijenmeester heette, aan Willem van 

 Enghuizen den valkenier, en aan Vogel den pluimgraaf. 

 Schapenvleesch was ook hier de spijs, die den leeuwen 

 werd voorgezet: van October 13!)8 tot .lulij 139!l 



i werden te dien einde 2GÜ stuks wolvee in de 



' hertogelijke rekeningen verantwoord. 



De magtige Graven van Vlaanderen konden bij 

 de vorsten van Holland en Gekler niet achlorstaan : 



j zij stichtten eene menagerie te Gent, die een niet 

 onbelangrijken schat aan vreemde dieren vereenigde. 

 De uitgestrekte handel van Brugge en Antwerpen 

 bevorderde dien aanvoer. 



Indien wij de archieven van Lissabon en Sevilla 

 konden raadplegen, zouden we waarschijnlijk ook daar 

 dierverzamelingen aangeduid vinden : zeker althans 



' is het, dat eene dei' Nedeilandsche steden, te weten 

 Kampen, uit Portugal en Spanje in 1477 en 1483 

 telkens twee leeuwen ontving, niet als koopgoederen, 

 maar om daarmede tot verpoozing harer burgers den 

 leeuwentoren aan de stadsvest te bevolken. Al deze 

 wüuddieren waren geschenken van handelsvrienden, 

 doch zoo hoog was de Kamper regering daarmede 

 ingenomen, dat zij een eigen »lewenwaeie" daarvoor 

 aan.=;telde en eene gansche kudde schapen aankocht 

 om steeds proviand te hebben voor de zeldzame 

 gasten. 



Het scliijnt dat deze leeuwen uit Spanje en 

 Portugal zich te Kampen vermeerderd hebben : 

 althans eenige jaren later schonk de Kamper laad 

 vijf üf zes har-er leeuwen aan het hoofd der Hanze, 

 de stad Lübeck. Daar, aan de Trave, voleindigden 

 zij hun levensloop, werden er ontleed, opgezet en 

 als curiositeiten bewaard. Eeuwen daarna kon men 

 deze mummies nog op eene bovenzaal van het 

 Lübecksche Raadhuis aanschouwen. 



Kampen schijnt de eenige Nederland.sche stad 

 geweest te zijn, die op eigene kosten leeuwen voedde. 

 Doch velen waren er, die hare burgerij het 

 genoegen aanboden om praclitige zwanendriften te 

 aanschouwen. Te Amsterdam stond, kort na zijne 

 eerste bemuring, stads zwanenhok aan den Amstel, 

 ter noordzijde der Regnlierspoort. Het fraai-gevederde 

 watei-gevogelte had er een oppasser of pluimgraaf — 

 iir 1549 Willem Huysman — die eene jaarwedde 

 van 13 schellingen en 4 penningen Vlaainsch genoot. 



