Iiip v;in eenen kleinen boom, waartoe hij aan de 

 iiibong-palmen, pandani en dergelijke planten de 

 voorkeur geeft, hetzij hij zich eenen groeten varen- of 

 orcliideën-struik uitkiest, die als parasiet op den 

 dikken stam van eenen dier reusachtige hoornen groeit, 

 welke aan de oorspronkelijke bosschen van Borneo 

 een zoo trotsch en indrukwekkend aanzien geven. 

 Dan, waar ook de Orang-oetan zijn nachtverblijf houden 

 moge, altijd maakt hij zich tot dat einde een soort 

 van nest gereed. Kleine takken en bladeren worden 

 rondom het uitgekozen plekje bijeen getrokken, 

 kruiselings over elkander gebogen en, tot meerdere 

 zachtheid, vaak nog een aantal van elders aangehaalde 

 groote, weeke bladeren van varen, orchideën, pandanus 

 fascicularis, nipa fruticans enz. daaroverheen gelegd. 

 Tegenover het gehucht Tandjong-dwaja, hetwelk tien 

 tot twaalf dagreizen binnen's lands, aan den linker 

 oever der Doeson-rivier gelegen is, zag ik, op eenen 

 togt met sommige der aldaar woonachtige Dajakkers, 

 een goed eind weegs binnen het bosch, verscheidene 

 soortgelijke rustplaatsen, waarvan ettelijke nog vrij 

 versch waren. Zij .stonden allen tusschen de 10 

 tot 25 voet boven den grond, en hadden eene 

 ronde gedaante van twee tot drie voet middellijns. 

 Sommigen waren met dwars over elkander gelegde 

 pandanus-bladeren vele duimen hoog opgestapeld ; 

 anderen kenmerkten zich alleen door geknakte takjes, 

 welke, zich in een gemeenschappelijk middelpunt 

 vereenigende, een regelmatig vlak vormden. Volgens 

 de verzekering van vele Dajakkers verlaat de 

 Orang-oetan zijne nachtrustplaats zelden vroeger dan 

 nadat de zon reeds tamelijk hoog boven de kim 

 gerezen is en de neveldampen, die zich gedurende 

 den nacht boven het bosch hebben zamengetrokken, 

 genoegzaam door hare warme stralen verdund of 

 geheel verdwenen zijn. Naar hunne aanduiding van 

 dien zonnestand zoude dit dier zich gewoonlijk 

 omstreeks negen ure des voormiddags naar de hoogte 

 begeven, en somtijds reeds tegen 5 ure in den 

 namiddag, doch ook wel eens eerst laat in den 

 schemeravond, tot zijn nachtleger terugkeeren. Het 

 is daarom dat de Dajakkers meer in den morgenstond, 

 dan wel op het midden van den dag uitgaan, om jagt 

 op hem te maken. De Orang-oetan is op zijn nest 

 niet slechts het best te ontdekken, maar ook het 

 gemakkelijkst te dooden, daar hij zich alsdan, gelijk 

 gezegd is, meestal niet zeer hoog bevindt. Zoolang 

 het dag is, zit hij gewoonlijk wel regtop, doch zoo 

 klein en laag ineengedrongen, dat men hem, op het 

 eerste gezigt, geenszins voor zulk een sterk dier zou 

 houden, als hij inderdaad is. De Dajakkers schrijven 

 hem daarom eene bijzondere listigheid toe, zeggende, 

 dat dit dier de kunst verstaat om zich te kunnen 

 verkleinen. Gedurende den nacht schijnt hij echter 

 meest te liggen, en zulks voornamelijk op den rug, 

 ofschoon hij zich ook somwijlen, bij afwisseling, op 

 deze of gene zijde keert. Onder het liggen trekt hij 



insgelijks de achterste ledematen steeds vast tegen 

 het lijf aan, terwijl hij alsdan met zijne voorhanden, 

 meestal met eene er van, zijn hoofd ondersteunt; 

 somwijlen ook slaat bij de armen voor op het 

 lijf kruislings over elkander. Bij eenigzins koel, 

 windei'ig of regenachtig weder, bedekt hij des nachts 

 zijn ligchaam gewoonlijk met een hoop pandanus-, 

 nipa-, varen en andere soortgelijke bladeren, als 

 waarvan zijn bed is zamengesteld ; vooral legt hij zich 

 die gaarne in menigte op het hoofd. Deze eigenschap 

 van zich het ligchaam rmet bladeren te bedekken 

 heeft waarschijnlijk aanleiding gegeven tot de ver'keerde 

 meening, die men soms in Indië hoort uiten, dat 

 de Orang-oetan zich hutten op de boomen zoude 

 bouwen : een sprookje onder eene menigte van de 

 zonderlingste fabelen te rangschikken, waarmede de 

 natuurlijke geschiedenis van dit dier door sommige 

 reizigers opgesierd en verduisterd is gewor-den. Dat 

 overigens de Orang-oetan van aard gewoon is, zijn 

 ligchaam door bedekking te verwarmen, is reeds 

 dikwijls bij jonge, in gevangenschap levende voorwerpen 

 waar-genomen en opgeteekend. Een onzer Sundanesche 

 jagers schoot eens op Borneo bij ongunstig weder, 

 in het laatst van November 1836, kort voor het 

 ondergaan der zon, een oud wijfje, dat zich vlak 

 boven op den top van een niet zeer hoogen boom 

 een nest bereid had, op hetwelk het zat en juist 

 bezig was met zich pandanus-bladeren op het hoofd 

 te leggen, toen het door den jager ontdekt werd. 

 Nadat hij het dier met twee kogels getroffen had, 

 bleef het dood op zijne rustplaats liggen. Een 

 Dajakker besteeg vervolgens den boom, om er den 

 buit af te halen. Toen hij dien met een stok wilde 

 afstooten, kwam er onverwachts een jong uit het 

 nest te voorschijn, dat langzaam, maar behendig 

 door de takken heen klauterde. Het kostte den 

 Dajakker veel moeite om het welp levend te vangen, 

 daar het zich, in weerwil zijner jonkheid, met hand 

 en tand dapper verdedigde. Het was een mannetje, 

 dat, naar gissing, omtrent 5 maanden oud scheen 

 te zijn. Daar de jager op een der schoten toevallig 

 bij den kogel eenige korrels eendenhagel geladen had, 

 was het jong daardoor aan den eenen voorarm en 

 op de linker wang ligt gekwetst geworden, welke 

 beide wonden echter, nadat de hagels er waren 

 uitgehaald, spoedig genazen. Gedurende de eerste 

 weken zijner gevangenschap was deze jonge Orang-oetan 

 droefgeestig, toonde zich schuw, at weinig, en wanneer 

 men hem eenige vrijheid buiten zijn hok vergunde, 

 klom hij vaak in de boomen en op de daken der 

 huizen. Doch reeds na verloop van eene maand werd 

 hij vertrouwelijk, zoo zelfs, dat hij gaarne in gezelschap 

 van menschen verwijlde, ofschoon hij zijne vroegere 

 weerspannigheid niet geheel aflegde en zich dikwerf 

 valsch en koppig toonde. Hoe jong hij ook was, en 

 hoe eigenaardig dom en hulpeloos hij zich ook 

 voordeed, bezat hij niettemin moeds genoeg, om zich 



