soms op ceue f;eJuchte wijze te weer te stellen. 

 Zelden liet hij zich goedwillig van eene plaats 

 verwijderen, waar iets te eten viel ; zoodra men hem 

 met dat oogmerk aanvatte, klampte hij zich aan alle 

 voorwerpen vast, die onder zijn bereik waren, en 

 verdedigde zich buitendien, door de armen of beenen 

 der omstanders tusschen zijne handen te wringen, 

 hen te krabben en vooral door naar hen te bijten. 

 Ten sterkste verzette hij zich, wanneer men hem 

 in zijn hok wilde doen, daar hij over dag, even als 

 twee andere jonge Orang-oetans, die wij gelijktijdig 

 bezaten, veelal vrij in het huis, en later ook even 

 zoo op het schip, waarmede wij den togt van Borneo 

 naar Java maakten, rondliep. Aanvankelijk had het 

 nieuw gevangen mannetje een eigen hok; later echter 

 wei'd hot te zamen geplaatst met een van de 

 voornoemde individuen, een eenigzins oud wijfje, 

 iietwelk wij van een inlandsch hoofd van Kotaringin 

 ten geschenke hadden ontvangen, bij wien het reeds 

 eenigen tijd in gevangenschap geleefd had en zeer 

 mak was. Dit goedaardige dier moest zich intusschen 

 spoedig geheel en al naar den wil van het mannetje 

 schikken, en had dikwerf deerlijk van hem te lijden. 

 Somwijlen, bij voorbeeld, wanneer hij rusten wilde, 

 strekte hij zich met het geheele voorlijf over het 

 wijfje uit, en bijaldien zij zich daartegen verzette, 

 werd zij door trekken en bijten tot gehoorzaamheid 

 gedwongen. Gaf men aan het wijfje eenig voedsel en 

 had het mannetje niet alreeds van dezelfde soort, 

 vooral wanneer het vruchten waren, de handen vol, 

 dan trachtte hij zich met geweld daarvan meester te 

 maken, en het hielp haar weinig dat zij zulks, door zich 

 in oenen hoek te verschuilen en steeds bedachtzaam 

 den rug naar hem toe te draaijen, poogde te 

 verhinderen. Meermalen ontving zij bij dergelijke 

 gelegenheden tamelijk diepe beten in de schouders, 

 waarover zij wel luid schreeuwde, doch hetwelk zij 

 echter geduldig verduurde, zonder ooit hare tanden 

 tot tegenweer te gebruiken. 



Opmerkelijk was het, hoe gemakkelijk zich het 

 nieuw gevangen mannetje aan bijna alle soorten van 

 voedsel gewende. Hij at in korten tijd niet slechts 

 de meeste tuinvruchten, gekookte rijst, zelfs gestoofde 

 groenten en dergelijk toebereide spijzen uit het 

 plantenrijk, maar hij werd ook weldra een groot 

 liefhebher van gekookt en gebraden vleesch, dronk 

 gaaine suikcrwater, thee, melk, zelfs koffij en wijn, 

 en wist zich aldus in deze opzigten voortreffelijk 

 naar de levenswijze der menschen te schikken. 

 Gevoeliger echter dan het jonge wijfje, toonde hij 

 zich vooi- den invloed van de koelere luchtgesteldheid, 

 hetwelk gedeeltelijk aan zijne veel dunnere vacht 

 moet worden toegeschreven. Bij somber regenachtig 

 en winderig weder was hij zeer neerslagtig, en beefde 

 en lilde hij. Tm einde zich eenigzins tegen de koude 

 te Ijescliernien, bedekte hij niet alleen des naciits, 

 maai- dikwerf ook des daags, vooral w-anneer hij, 



verzadigd zijnde, zich ter ruste wilde begeven, zijn 

 ligchaam met hooi, stroo en zelfs met groen gras. 

 Somtijds wikkelde hij zich zoodanig in het hooi, 

 dat er volstrekt niets meer van hem te zien was. 

 Gaf men hem een lap linnen of iets dergelijks in 

 zijn hok, dan werd die insgelijks door hem tot 

 bedekking aangewend. Hij sliep overigens even als 

 zijne twee andere lotgenooten altijd liggende, nooit 

 regtop zittende, gelijk de langarm- en andere apen, 

 hoe jong ook, steeds gewoon zijn te doen. Door 

 deze eigenaardige wijze van, even als de mensch, 

 liggende te slapen, en zich tot dat einde eene soort 

 van bed te bereiden, onderscheidt zich de Orang-oetan, 

 evenzeer als door zijne verstandelijke vermogens 

 en meerdere ligchamelijke volmaaktheid, van alle 

 andere apen, met uitzondering alleen van den 

 Kempansé van Afrika, wiens gedaante die van den 

 mensch nog meer ter zijde streeft en hem derhalve 

 waarschijnlijk ook door zijne zeden nog meer zal 

 nabij komen. 



Ofschoon de Orang-oetan zich gedurende den dag 

 meestal in kroonen van groote boomen ophoudt, 

 ziet men hem nogtans slechts hoogst zeldzaam op 

 eenen dikken tak gehurkt, even als zijne andere 

 familieverwanten gewoon zijn, en voornamelijk aan 

 de langarmapen eigen is. Het verblijf van den 

 Orang-oetan bepaalt zich veel meer tot de dunnere 

 bladrijke loten, waarom men hem ook vaak boven op 

 de kruinen der boomen ontwaart, eene leefwijze, welke 

 met de bewerktuiging zijner achterste ledematen en 

 vooral met het gebrek aan ziteelt overeenkomt. Bij dit 

 gemis voegen zich nog de opmerkelijk kleine buitenste 

 zitspieren of het gebrek aan eigenlijke billen, waardoor 

 het rusten op het achterdeel insgelijks wordt moeijelijk 

 gemaakt, vermits het zoogenaamde kleine bekken, 

 uithoofde van het schrale vleeschbekleedsel, eene veel 

 te puntig uitstekende gedaante heeft, om tot een 

 gemakkelijk steunpunt te kunnen dienen van het 

 zware ligchaam: deze omstandigheid verpligt dan 

 ook den Orang-oetan om, bij het nederhurken, zijne 

 achterbeenen tot ondersteuning van de stuit te 

 gebruiken, zoodat deze laatste steeds vrij van den 

 grond blijft en het dier, regt op zittende, alleenlijk 

 op de achterste ledematen rust. Doch ook deze zijn, 

 wegens hunne onevenredige en, als het ware kreupele 

 gedaante, en vooral uithoofde van de zoo eigenaardig 

 binnenwaarts gekromde achterbanden, veel meer tot 

 het klimmen en vasthouden van dunne voorwerpen, 

 d.an tot het loepen of nederzitten op den platten 

 grond of op eene grooten boomtak geschikt. De 

 wijze waarop de Orang-oetan boomen bestijgt en in 

 hunne kruinen rondklautert, gelijkt over het geheel, 

 zoowel wat zijne bedaardheid en voorzigtigheid, als 

 wat het gebruik zijner ledematen betreft, meer naar 

 eene menschelijke handeling, dan naar die welke men 

 gewoonlijk bij andere apen waarneemt. Terwijl hij 

 met zijne lange voorarmen groote stammen omvat. 



