Orang-oetan zulke ongemeen lange armen niet, hij 

 zoude, uithoofde zijner aanmerkelijke ligchaamszwaarte, 

 al die vruchten missen, welke aan eenigzins hooge, 

 maar ranke struiken en heesters groeijen of zich aan 

 de buitenste punten dergroote boomkroonen bevinden. 

 Thans echter is hij in staat, om zelfs van ver 

 uitstekende dunne takken de vruchten af te plukken, 

 zoo al niet onmiddellijk, dan toch door dusdanige 

 takken aan hun zwak gedeelte om te buigen, naar 

 zich toe te halen of van voren af te breken. 



Daar de Orang-oetan alleen, of althans grootendeels, 

 zijn voedsel aan het plantenrijk ontleent en hoofdzakelijk 

 van verschillende wilde vruchten leeft, zoo is hij nu 

 en dan genoodzaakt, wanneer die vruchtsoorten, welke 

 hij bij voorkeur gebruikt, in de door hem bewoond 

 wordende streek zeldzamer beginnen te worden of 

 geheel opraken, van standplaats te veranderen. 



Deze plaatsveranderingen geschieden min of meer 

 geregeld, zijn natuurlijk naar het oord gerigt, alwaar 

 sommige dier vruchten voorkomen, en hangen van 

 den tijd harer rijpheid af. Aldus verschijnt de 

 Orang-oetan in de zuidelijke binnenlanden van Borneo, 

 op den regter oever der Doeson-rivier, waar hij op 

 andere tijden niet te vinden is, jaarlijks in het begin 

 dor oost-moeson, of in de maanden April en Mei, 

 bij het rijpen aldaar der vruchten van den 

 Pohondocatak-banjoe der Doesonners of van den 

 Pohon-tielap gelijk de Bejadoe-Dajakkers de Ficus 

 infectona noemen, wier vruchten voor den Orang-oetan 

 en de meeste Imlische aapsoorten eene bijzonder 

 aanlokkelijke spijs zijn. Ook houdt de Orang-oetan 

 veel van de vruchten van den Pohon kampoeak der 

 Bojadjoe-Dajakkers. — Hij meldt zich gewoonlijk door 

 een diep brommend geluid aan, dat hij vooral des [ 

 nachts van tijd tot tijd laat hooren. Zijn verblijf [ 

 op eene plaats duurt intusschen nooit langer dan de 

 voorraad der genoemde vruchten, bijaldien hij niet 

 reeds vroeger verjaagd wordt. 



Behalve deze en meer andere vruchten, voornamelijk 

 vijgen, bestaat het voedsel van den Orang-oetan in 

 vruchtknoppen, bloesems en jonge bladeren van 

 verschillende boomen, heesters en struiken. Een 

 oud mannetje, dat onze jagers binnen den mond der 

 rivier Samplet schoten, had in de maag verscheidene 

 vezelachtige reepen boombast, ter lengte van een 

 tot twee voet, alsmede een aantal witte boonvormige 

 zaden, die volgens den heer Korthals afkomstig zijn 

 van Sandoricum indioim. De zaden waren geheel gaaf, 

 zonder de minste teekenen van aangebeten te zijn, 

 üf eenig ander merk van een beginsel van vertering 

 te vertoonen; zij worden dus waarschijnlijk zonder 

 cenige verandering te ondergaan, weder uitgeworpen, 

 tenzij het dier alleenlijk het sappige zoetzure vleesch 

 verteert, waarvan ze omgeven zijn. Volgens het 

 zeggen der Dajakkers gebruikt de Orang-oetan, 

 in den vlijen staat, zelden eenig voedsel uit het 

 dierenrijk en, voor zooveel wij zulks aan een pas 



uit de wildernis gebragt, groot individu hebben 

 kunnen toetsen, schijnt deze meening op eene juiste 

 ondervinding gegrond te zijn. Meermalen toch hebben 

 wij dit dier zoowel levende kippen, als raauw en 

 gekookt hoender-, eenden- en ander vleesch van 

 gevleugeld gedierte in zijn hok voorgelegd, zonder dat 

 hij echter iets van dit alles aanroerde of er in het 

 minst naar taalde. Kwam hem een levend wezen zoo 

 digt nabij, dat het hem hinderde, dan gooide hij 

 het met een zijner voorhanden gramstorig van 

 zich af, hetgeen vooral dikwerf met kleine kippen 

 het geval was, wanneer deze soms de vrijheid namen 

 van op hem te gaan zitten. Of de Orang-oetan 

 veelligt in zeer schrale tijden, door den nood gedrongen, 

 somwijlen insekten en hunne larven gebruikt; of hij 

 misschien van vogeleijeren houdt en ook schaaldieren 

 tot voedsel neemt; van dit een en ander hebben wij 

 geene stellige bewijzen kunnen verkrijgen. Van het 

 beweren der Dajakkers, dat dit dier, in hot wild, 

 bij het gebruik van voedsel, zekere kieschlioid zou 

 aan den dag leggen, welke een fijnen smaak scliijnt 

 te verraden, hebben wij ons genoegzaam kunnen 

 overtuigen aan het oude mannetje, dat, toen wij het 

 verkregen, vier voet groot was en, na meer dan 

 eene maand levend in ons bezit te zijn geweest, ten 

 gevolge der wondon. hem, bij het vangen, met 

 vergiftigde pijlen, aan armen, boenen en langs den 

 rug toegebragt, geheel nitgemagerd stierf Het was 

 een zeer wild dier, dat tot aan zijnen dood toe, 

 ongenaakbaar bleef. Zijn doordringende, donkere 

 blik, en verwilderde gelaatstrekken kenmerkten maar 

 al te zeer het onhandelbare van zijn wezen. Vooral 

 gaf hem het lange, ruwe hoofdhaar en do zwai-e, 

 roode baard onder de kin, een woest aanzien. Bij 

 dit alles voegde zich zijne ontzettende kracht, waarvan 

 hij soms, wanneer men hem met een stok wilde 

 plagen, op eene hevige wijze gebruik maakte. De 

 geheele ligchaamsbouw van den Orang-oetan draagt 

 trouwens de duidelijke kenmerken eener buitengewone 

 krachtsontwikkeling: de sterkte van zijn gebeente, 

 vooral de ongemeene breedte zijner schouders, 

 tusschen welke de korte hals bijna verscholen ligt; 

 de stevige spieren, voornamelijk van het bovenlijf: 

 alles, in één woord, vereenigt zich om zijne krachten 

 te vermeerderen. Ons groot levend dier was 

 daarenboven valsch en ten hoogste boosaardig. Kwam 

 men hem eenigzins nabij, dan rigtte het zich, onder 

 een zwaar gebrom, langzaam op, staarde met bijna 

 onbewegelijken blik naar het punt, waar het een 

 aanval op wilde doen, schoof behoedzaam, met de 

 eene voorhand, tot aan eene opening der sterke 

 ijzerhouten stijlen van zijn hok, en greep vervolgens 

 eensklaps en pijlsnel met zijn lange armen naar 

 buiten, meestal naar het aangezigt der menschen. 

 Evenveel bedachtzaam overleg als bij deze verraderlijke 

 uitvallen, liet het dier ook bij andere gelegenheden 

 blijken: wanneer hot voedsel of drinken ontving, zich 



