nederlegde, zijn ligchaam zuiverde, enz. Hij was 

 over het algemeen vrij zindelijk, krabde zich op eene 

 menscheHjke wijze met de matig lange nagels zijner 

 voorhanden, die onder het krabben telkens met 

 oplettendheid bezigtigd en, wanneer hun eenig vuil 

 aankleefde, met blijkbare viesheid, aan de stijlen van 

 het hok afgeveegd werden. In al zijne manieren 

 en handelingen legde hij onbetwistbaar eene vrij 

 hooge mate van verstand aan den dag en, ofschoon 

 dit, gelijk G. Cuvier te regt aanmerkt, dikwerf 

 te hoog geschat en te veel geroemd is geworden, 

 zoo zoude toch de stelling, dat zij die van den hond 

 niet verre overtreft, dien schranderen geleerde even 

 gewaagd en onzeker zijn voorgekomen, indien hij 

 ons groot wild voorwerp slechts korten tijd had 

 onder de oogen gehad. Op het wilde gelaat van dit 

 dier lag zulk een diepe treurigheid en zulk een 

 weemoedig gevoel uitgedrukt, dat het den opmerkzamen 

 beschouwer insgelijks ernstig stemde en tot medelijden 

 opwekte. Zoolang deze groote Orang-oetan in 

 gevangenschap geleefd heeft, genoot hij geen ander 

 voedsel, dan alleen gekookte rijst, welke hij 

 ongetwijfeld eerst door den dringendsten honger 

 leerde eten. Al hetgeen hem van andere spijzen werd 

 aangeboden, als: brood, vleesch, zelfs onderscheidene 

 vruchten enz., nam hij wel uit nieuwsgierigheid aan, 

 doch na diergelijke voorwerpen van nabij opmerkzaam 

 onderzocht te hebben, wierp hij ze altijd onverschillig 

 weder weg. De oplettendheid, waarmede hij alles 

 besnuffelde, strekte zich zelfs over de rijst uit, die 

 hem als dagelijksch voedsel werd toegediend. Hij 

 kreeg die droog gekookt, gelijk de inlanders in 

 Indië haar gewoon zijn te eten; doch altijd koud 

 en, ten einde er niet te veel van in het hok verloren 

 zoude gaan, tot kleine balletjes zamen gekneed. Met 

 dezelfde rust en bedaardheid als in alles, nam hij 

 ook zijn voedsel, waarbij anders de meeste apen zulk 

 eene gulzige drift aan den dag leggen, dat zij hunne 

 vraatzucht, zelfs wanneer zij geheel alleen zijn, niet 

 eens kunnen bedwingen. 



Onze groote Orang-oetan daarentegen nam nooit 

 meer dan één balletje rijst te gelijk in de handen 

 en greep, voor dat dit verorberd was, nimmer naar 

 een ander. Na het eerst van alle kanten bekeken 

 en beroken te hebben, stak hij het in den mond, 

 verdeelde het langzaam, hield de kleine beetjes een 

 oogenblik tusschen de lippen en begon alsdan de 

 korrels sterk te kaauwen. Zeer opmerkelijk is het 

 vooral, dat dit dier volstrekt geene tuinvruchten 

 aanroerde, maar die, na eenige besnuffehng, telkens 

 ongeproefd weder van zich wierp. Bananen, manga's, 

 doekoe's en ananassen waren daarvan zelfs niet 

 uitgezonderd. Al deze fijnere en met zorg gekweekte 

 vruchten schenen hem, evenmin als bataten en 

 komkommers, in het minste te behagen. Evenzoo 

 toonde hij grooten afkeer van wijn, thee. koffij en 

 soortgelijke door kunst bereide dranken. Hij dronk, 



niet anders dan zuiver water, en dit deed hij zeer 

 dikwerf en soms in groote hoeveelheid. Voor het 

 overige was dit dier steeds ongemeen treurig, 

 phlegmatiek en lui van aard. Als men het ongestoord 

 alleen liet, bleef het schier altijd liggen. Alleen om 

 te eten of te drinken zette het zich overeind, 

 bleef korten tijd, met voorover hangenden kop, stil 

 op zijne liurken en legde zich vervolgens weder neder, 

 waarbij het de achterste ledematen steeds digt tegen 

 het lijf optrok, en zich derhalve zeer in een kromp, 

 terwijl het of de voorhanden onder zijn hoofd 

 plaatste, of de armen op de borst over elkander 

 sloeg. Nooit beet het in de stijlen van zijn hok, of 

 beproefde het op de eene of andere wijze zich eenen 

 uitweg te banen. Zelfs in den stok, waarmede hij 

 soms geplaagd werd, beet hij niet, en liet ook nooit 

 kwaadaardig zijne tanden zien, noch sperde hij 

 dreigende den mond tegen iemand op. Zijne eenige 

 verdedigingsmiddelen vond hij voornamelijk in zijne 

 voorhanden. 



Vergelijkt men de boven medegedeelde waarnemingen 

 nu, omtrent de zeden van een in het wild groot 

 geworden Orang-oetan, met die der eenigen tijd in 

 gevangenschap doorgebragt hebbende jongen dezer 

 dieren, dan valt het verschil, dat tusschen beider 

 leefwijze heerscht, weldra en zeer sterk in het oog, 

 inzonderheid ten opzigte van hun voedsel, omtrent 

 hetwelk de jonge dieren zich aan zulk eene groote 

 verscheidenheid weten te gewennen, als naauwelijks 

 van eene andere aapsoort te wachten zoude zijn. 



Behalve een aantal, in verschillende tijdschriften 

 en reisbeschrijvingen verstrooide berigten, omtrent 

 de zeden van jonge Orang-oetans, welke langeren of 

 korteren tijd in gevangenschap leefden, heeft Fr. 

 Cuvier eene reeks van opmerkingen aangaande een 

 tam voorwerp medegedeeld, hetwelk, door een officier 

 der Fransche marine, den heer Decaen, levend naar 

 Europa zijnde overgebragt, aldaar na korten tijd 

 gestorven is. Onze waarnemingen op vijf jonge 

 dieren van beide geslachten stemmen in de hoofdzaak 

 met die aanteekeriingen van Fr. Cuvier overeen. Het 

 is echter niet te ontkennen, dat, hoezeer ook al 

 deze makke dieren ten naastenbij dezelfde zeden 

 bezaten, er nogtans bij ieder meer eigenaardigheden 

 van het karakter vielen op te merken, dan bij 

 de meeste apen. Het eene is veel volgzamer en 

 zachter van aard dan het andere, sommigen zijn zeer 

 vertrouwelijk eu blijkbaar gevoelig voor lief kozingen , 

 anderen tooncn zich meer onverschiüig, somwijlen 

 zelfs stijfhoofdig en min of meer valsch. Terwijl 

 twee onzer voorwerpen, een mannetje en een wijfje, 

 die naar gissing 10 tot 14 maanden oud waren, zich 

 reeds bevreesd toonden, wanneer men ze slechts 

 eenigzins straf aanzag, was daarentegen een ander 

 weinig jonger mannetje slechts door ernstiger 

 middelen tot gelioorzaamheid te brengen, zoodat er 

 ten minste met de zweep gedreigd, en somtijds zelfs wel 



