tegengif, en wij meenen het er voor te mogen houden, 

 dat die weinige in het leven gebleven voorwerpen, 

 ook zonder eenige behandeling hoegenaamd, niet 

 dadelijk gestorven zouden zijn, of omdat zij misschien 

 te ligt gewond werden, of wel doordien het vergif 

 te zwak en in te geringe hoeveelheid in het ligchaam 

 gedrongen was om een dadelijken dood ten gevolge te 

 hebben. In zulke gevallen schijnt het gif eene 

 langzame kwijning in het geheele gestel te weeg te 

 brengen, waardoor het allengskens ondermijnd wordt 

 en het dier eindelijk sterft. Ons ten minste is slechts 

 een enkel voorbeeld bekend geworden, dat een op 

 deze wijze gevangen Orang-oetan (het was een wijfje) 

 na verloop van een jaar nog leefde en frisch en 

 gezond scheen te zijn; alle andere, door middel van 

 vergiftigde pijlen verkregene voorwerpen hielden het 

 meestal slechts weinige dagen, zeldzaam eenige weken 

 of maanden uit. 



Sommige Dajakkerstammen zijn groote liefhebbers 

 van het vleesch des Orang-oetans en maken derhalve 

 ook veel jagt op hem. Deze vervolgingen hebben 

 hem langzamerhand uit die streken verdreven, waar 

 de rivieroevers eenigzins sterk bevolkt zijn. Daar 

 moet men hem thans diep in het bosch gaan opzoeken, 

 hoewel hij aaneen verblijf in de eenzame wildernissen 

 langs den kant van het water verre de voorkeur 

 geeft. De Dajakkers bezigen tot de jagt op den 

 Orang-oetan, gelijk wij reeds hier voren hebben 

 aangestipt, hunne kleine pijltjes, die zij, uit een 

 houten blaasroer van vijf tot zes voet lengte op 25 

 tot 30 schreden en soms op nog grooteren afstand, 

 vrij zeker en krachtig op hun doel afschieten. Zij 

 hebben tot dat einde steeds een aanzienlijk getal pijltjes, 

 Damek geheeten, bij zich, welke in een bamboezen 

 koker (Telep) steken, dien zij op de zijde, of van 

 achteren met eenen haak in den lendengordel dragen. 

 Het blaasroer (Siepet) dient daarenboven als piek, 

 tot welk einde het van voren, op de zijde der opening, 

 met een lancetvormige spies, van omtrent een voet 

 lengte voorzien is. Het vergif, waarmede zij de punten 

 der pijlen bestrijken, bestaat uit twee verschillende 

 soorten, welke bij de Bejadjoe-Dajakkers bekend zijn 

 onder de benamingen van Siren en Ipoe. De laatste 

 soort houden zij voor minder sterk dan de eerste. 

 Deide worden op verschillende wijze toebereid. Het 

 Siren wordt uit het sap van een zeer hoogen en 

 zwaren boom verkregen, die, of de beruchte Pohon 

 Oepas (Antiaris toxicaria) zelf is, of eene zeer naauw 

 er mee verwante soort. Het Ipoe daarentegen 

 wordt uit den bast en de bladeren van eene groote 

 slingerplant vervaardigd, die op de zuidkust van Borneo 

 niet zeldzaam schijnt te wezen, terwijl de Sirenboom 

 alleen in sommige afgelegene binnenlandsche streken 

 zonde te vinden zijn. Of deze slingerplant al dan 

 niet soortlijk onderscheiden is van den, door 

 Leschenault beschreven Strychnus tieute, kunnen wij 

 niet beslissen. Het daaruit bei'eide pijlgif wordt in 



het zuidelijk gedeelte van Borneo door de inboorlingen 

 het meest gebruikt, zoowel tot de jagt als tot den 

 oorlog. De Banjerezen noemen deze gifsoort meer 

 bepaaldelijk Ratoes, ofschoon zij onder dezen naam 

 ook dikwerf plantengif in het algemeen verstaan. 

 Naarmate het bereide gif sterk is, en een Orang-oetan 

 op deze of gene plaats zijns ligchaams min of meer 

 diep met de pijlen gewond wordt, bieden zijne krachten 

 korteren of langeren tijd aan de werking vanhetgif 

 tegenstand, waarbij het natuurlijk zeer op den ouderdom 

 van het dier, op zijn gestel, geslacht enz. aankomt. 

 Bijaldien de pijlen gelukkig en met genoegzame kracht 

 getroffen hebben , zoodat zij eenigzins diep in het vleesch 

 zijn doorgedrongen, zoude een groote Orang-oetan 

 soms binnen een half uur door de hevigste 

 stuiptrekkingen overvallen worden en, wanneer hij 

 zich niet tusschen eene vork van zware takken legt, 

 uit de hoogte nederstorten. Dan, het gebeurt ook 

 somwijlen, dat een, zelfs met vele pijlen geraakt dier nog 

 een geheelen dag door de boomen blijft klauteren, 

 alvorens de kramppijnen zich met genoegzame 

 hevigheid verheffen om het eenen langzamen dood 

 te berokkenen. Zoodra gevoelt zich een Orang-oetan, 

 hetzij door een pijl, door hagel of door eenen kogel, 

 niet gewond, of dadelijk, bijaldien de levensverrigtingen 

 niet te zwaar zijn gestoord geworden, neemt het dier 

 zijne toevlugt naar het hoogste punt van den boom, 

 waar het zich op bevindt, of bijaldien die niet 

 bijzonder hoog is en er een grootere in de nabijheid 

 staat, tracht het diens top zoo spoedig mogelijk te 

 bereiken. Onder het klimmen laat hij nu en dan 

 zijn zonderling geschreeuw hooren, hetwelk aanvankelijk 

 uit eenige fij ne en hooge toonen bestaat, maar vervolgens 

 in een diep en zwaar gebrul, niet ongelijk aan dat 

 van een panter, eindigt. Nooit echter grijnst de 

 Orang-oetan den mensch aan, die hem vervolgt, 

 of toont hem, met geopenden muil, het krachtig 

 gebit, gelijk de oude bavianen, magots en sommige 

 andere apen bij dergelijke gelegenheden gewoon zijn, 

 waarschijnlijk met het oogmerk om door zoodanige, 

 in eenen hoogen graad moed en toorn uitdrukkende 

 bedreiging, hunnen vijand vrees aan te jagen. De 

 Orang-oetan tracht, naar het schijnt, dit op eene 

 andere wijze te bereiken, en wel op eene, die wegens 

 hare vertooning in staat zoude zijn, om den met de 

 gewoonte van dit dier niet bekenden jager eenigzins 

 te verontrusten.' De oude Orang-oetans namelijk, 

 vervolgd wordende, breken onder het klauteren 

 gedurig takken af, menigwerf ter dikte van een mans 

 arm; doch wel verre van ze met beleid hunnen 

 vervolger toe te smijten, gelijk men wel in sommige, 

 zoo oude als nieuwe werken vindt aangeteekend, 

 laten zij, ondanks de woede en onstuimige kracht, 

 met welke zij die afbreken, de stukken eenvoudig 

 ter aarde vallen, zonder eene poging te doen 

 om hunnen vijand er meè te bezeeren. Deze 

 bijzonderheid werd ons niet alleen door alle Dajakkers. 



