die wij nopens deze eigenaardige gewoonte van den 

 Orang-oetan ondervraagd hebben, maar ook door 

 onze Sundanesche jagers, van welke de een zeven 

 en een ander drie voorwerpen van dit dier gedood 

 had, ten stelligste verzekerd. 



De laatsten beweerden eenparig, dat men bij 

 zoodanige gelegenheid volstrekt niets te vreezen 

 had, als men slechts zorg droeg van zich niet vlak 

 oniler het onrustig rondkrnipend dier te plaatsen. 

 Deze vertooning van kwaadheid en kracht moet 

 intusschen somwijlen de geheele verwoesting van 

 een boomkruin ten gevolge hebben, bijaldien aan 

 een volwassen mannetje van den Orang-oetan, door 

 miiklel van pijlen of' eenig vuurwapen, zoodanige 

 smart veroorzakende wonden worden toegebragt, 

 welke niet doodelijk zijn, of eenen zeer langzamen 

 dood te weeg brengen. Wanneer de scherp gepunte 

 pijltjes eenigzins diep in het vleesch doordringen, 

 breken zij, door de bewegingen van liet dier, veelal 

 van voren af, zoodat alleen de vergiftigde spitsen er 

 van in het ligchaam blijven steken. Oude voorwerpen 

 zouden ook wel eens de pijlen onverwijld zelven 

 weder uittrekken, inzonderheid wanneer de ledematen 

 of het voorlijf er door getroffen werden. Zoodra 

 echter een Orang-oetan op deze wijze gedood is, 

 haasten zich de inlanders om alle pijlwonden uit te 

 snijden, waarbij zij gewoonlijk vrij wild te werk 

 gaan, en het overige vleesch met de meeste gerustheid 

 nuttigen. Gemeenlijk beginnen zij met het dier te 

 villen, snijden het daarna in stukken en halen er 

 vervolgens het vet af, aan hetwelk zij tot bereiding 

 hunner spijzen vooral veel waarde hechten. Het 

 vleesch gebruiken zij zoowel versch, na het op het 

 vuur geroosterd te hebben, als bij wijze van Dinding 

 (in gedroogden staat). Van het vel maken zij somtijds 

 buisjes zonder mouwen, en mutsen van verschillenden 

 vorm, welke kleedingstukken zij voornamelijk op 

 strooptogten, of ook wel, bij gelegenheid van vrolijke 

 feesten, tot vermomming gebruiken, ten einde zich 

 een wild en woest aanzien te geven. De volwassen 

 Orang-oetans zijn meestal ongemeen dik en vet. Oude 

 mannetjes zouden soms zooveel wegen, dat drie tot 

 vier man er eene vracht aan hebben. Het vleesch 

 dezer dieren is wit en zacht, heeft echter, even als 

 dat van alle apen, een eenigzins zoetachtigen reuk 

 en smaak, die voor Euroi)eanen en inlanders, welke 

 daar niet gewoon aan zijn, ten hoogste walgelijk en 

 onaangenaam is. 



Op Borneo heeft de Orang-oetan, voornamelijk op 

 gevorderden leeftijd, behalve den mensch, naauwelijks 

 eenen vijand. De Luiaard, als de grootste kattensoort, 

 welke op dit eiland voorkomt, zal zich waarschijnlijk 

 niet ligt aan een ouden Orang-oetan wagen, evenmin 

 als hem de Maleische beer (Ursus Malayanus), die 

 buitendien een minder bloeddorstig roofdier is, en 

 slechts in den uitersten nood nienschen en groote 

 zoogdieren aanvalt, gevaarlijk kan zijn. ÏMindcr veilig 



is de Orang-oetan op Sumatra voor den Koningstijger, 

 tegen wiens gevaarlijke moordzucht hij alleen door 

 zijn aanhoudend verblijf op de boomen, en door diens 

 onbekwaamheid om eenigzins regtstaande stammen 

 te beklimmen, ecnigermate gewaarborgd wordt. 



De zintuigen van den Orang-oetan schijnen, met 

 uitzondering van het gelioor, niet bijzonder scherp. 

 Alhoewel zijn licht bruin oog levendig en vol 

 uitdrukking is, schijnt hij toch eenigzins bijziende 

 te zijn. Wij meenen zulks te mogen alleiden 

 uit hetgeen wij, zoowel bij jonge dieren als vooral 

 ook bij de boven vermelde groote voorwerpen 

 hebben waargenomen. Wanneer men aan dezen 

 eene tuinvrucht vertoonde, gaf hij onverwijld door 

 gebaren en blikken zijn verlangen te kennen, om die 

 vrucht te bekomen, hoogst waarschijnlyk in de 

 verbeelding, dat zij van deze of gene hem bekende 

 en geliefde soort zoude zijn; zoodra hij echter de 

 vrucht ontvangen on van alle kanten naauwkeurig 

 bekeken en besnufl'eld had, w ierp hij haar onverschillig 

 van zich weg, zonder er verder meer naar om te 

 zien. Toonde men hem een oogenblik daarna eene 

 tweede vrucht van dezelfde soort, dan trachtte hij 

 dat voorwerp, hetwelk hem op den geringen afstand 

 van slechts vier tot zes schreden, niet volkomen 

 duidelijk scheen te zijn, evenzeer magtig te worden, 

 doch met geen ander gevolg dan de eerste reis. De 

 gewoonte van den ouden Orang-oetan, om alles wat 

 hij in handen krijgt, met groote oplettendheid te 

 beschouwen en niet alleen, even als bij bijziende 

 menschen, ieder voorwerp zeer digt onder het oog te 

 houden, maar tevens met opmerkzaamheid te beruiken, 

 is evenzeer aan de jonge voorwerpen geheel eigen. Bij 

 deze laatste handeling is het ons voorgekomen, dat 

 het reukorgaan van den Orang-oetan wel tot eene 

 fijne onderscheiding geëigend, doch daarom juist niet 

 bijzonder scherp is; vermits hij steeds alle voorwerpen 

 vlak tegen de neus-openingen aan houdt. 



Naar hetgeen wij omtrent het tastvermogen der 

 handen bij den Orang-oetan hebben opgemerkt, 

 schijnt het ons toe, dat hij minder fijn gevoel in de 

 vingers bezit, dan sommige andere apen. Zijne groote 

 vleezige lippen, vooral de zoo rekbare onderlip, kunnen 

 daarentegen als zijne voornaamste tastwerktuigen 

 worden aangemerkt. Met de binnenzijde der lippen 

 en inzonderheid met de onderlip, welke hij tut dat 

 einde eenigzins buitenwaarts buigt, onderzoekt de 

 Orang-oetan niet slechts zijne spijzen, maar hij betast 

 daarmee ook steenen, houtwerk en de kleederen 

 der menschen en alle andere dingen, die zijne 

 nieuwsgierigheid gaande maken. Spijzen, die hem 

 eenigzins vreemd voorkomen, neemt hij gewoonlijk 

 tusschen de lippen en de tanden, ze eenige malen 

 langs liet gebit lieen en weder schuivende, alvorens 

 er iets van in den mond te brengen. De onderlip 

 speelt daarenboven eene belangrijke rol bij het 

 nuttigen van vloeistolïen. Terwijl de langarm-apen 



