DE SPITSMU IZEN. SOREX. 



De uiterlijko .i^edaantc der Spitsmuizen doet, met 

 uitzondering van den kop, aan die der muizen en 

 ratten denken, vooral ook, doordien zij, gelijk deze, 

 eenen langen staart liebben. Zij naderen de mollen 

 door hare kleine oogen en de zachtheid van haar 

 vacht. Daar zij intusschen haar voedsel niet, zooals 

 de mollen doen, onder den grond, maar op de 

 oppervlakte van het land of in het water gaan 

 opzoeken, zoo zijn hare pooten ook meer tot het 

 loopen of zwemmen, dan tot het graven ingerigt, en 

 tamelijk evenredig ontwikkeld. Zij hebben aan eiken 

 poot vijf niet gekromde en scherpe nagels gewapende 

 teenen. Haar snuit is puntig en haar neus somtijds 

 eenigzins trompvormig verlengd. Zij hebben eene 

 kleine oorschelp en volkomen ontwikkelde en van 

 oogleden voorziene, ofschoon kleine of tamelijk kleine 

 oogen. Het getal tanden verschilt volgens de soorten. 

 De snijtanden zijn gewoonlijk zeer groot en daar er 

 dikwijls in elke kaak slechts twee aanwezig zijn, die 

 de plaats der snijtanden vervangen, zoo doen deze 

 door hunne grootte en rigting aan de snijtanden of 

 zoogenaamde knaagtanden der knaagdieren denken. 

 Velen hebben, aan elke zijde van den romp, eene, 

 vooral bij oude mannetjes ontwikkelde kher, waarin 

 een sterk naar muskus riekend vocht afgescheiden 

 wordt. De hierdoor verspreide lucht is voor katten 

 en andere roofdieren zoo onaangenaam, dat zij de 

 spitsmuizen wel dooden, maar haar vleesch niet eten. 

 Het voedsel di'i- spitsmuizen bestaat uit insekten, 

 slakken en woiimn. Zij hebben eene nachtelijke, 

 inaar, volgens de soorten, min of meer verschillende 

 levenswijze, en houden geen winterslaap. Zij worden 

 in alle landen, waar spitsdieren in het algemeen 

 voorkomen, aangetroflen. 



Men geeft den naam van eigenlijke spitsmuizen 

 aan die soorten, die door hare grootte en gestalte aan 

 onze gewone muis doen denken. Zij hebben van voren in 

 elke kaak, twee zeer groote, op knaagtanden gelijkende 

 snijtanden, van welke de bovensten gekromd en aati 

 haren binnengrond van een knobbeltje voorzien zijn, 

 terwijl de ondersten zonder knobbel en sterk naar 

 voren gerigt zijn. Het getal der overige tanden, 

 die allen den vorm van kiezen hebben, verschilt, 

 volgens de soorten, van 28 tot 32. De oorschelp kan 

 naar voren omgekruld en de ooropening bovendien 

 gesloten worden door twee in de schelp aanwezige 

 kleppen. — liij sommige soorten vertoonen de 

 snijtanden eene bi'uine punt, en die der onderkaak 

 zijn van fijne insneden voorzien. Zij hebben 32 kiezen. 

 Hiertoe behoort de gewone Spitsmuis, Sorex vulgaris 

 of )>tetragonurus", eene in het grootste gedeelte van 

 Europa, op weilanden en velilen, gemeene soort. — 

 Kene kleine soort is Ae kleine Spitsmuis, Sorex minutiis. 

 Zij bereikt, den staart medegerekend, naaüwelijks vier 

 duim lengte, wenl in Midden-Europa en Siberië 



] waargenomen, bemint de nabijheid van het water, 

 en houdt zich gaarne onder boomwortels op, tusschen 

 welke zij haar van mos vervaardigd nest plaatst. — 

 Andere soorten hebben geheel witte snijtanden, en 

 slechts 28, zelden 30 kiezen. Hiertoe behoort Sorex 

 leucodon, die in Middel-Europa en ook in ons land 

 aangetroffen wordt. — Verder de Dwerg-Spitsmuis, 

 Sorex Etruscus, die, naaüwelijks drie oude duim lang, 

 het kleinste van alle bekende zoogdieren is. — De 

 Indische Spitsmuis, Sorex Indicus, die het vasteland van 

 Indië bewoont, bereikt daarentegen meer dan drie 

 vierden voet lengte. — Men noemt Water-spitsmuizen 

 de soorten, wier pooten met stijve haren, tot het 

 zwemmen dienende, bezet zijn, wier lange staart aan 

 zijn eindgedeelte zijdelings zamengedrukt is, en die 

 aan de binnenzijde van den grond der snijtanden 

 van de onderkaak een knobbeltje hebben. Het getal 

 liarer overige tanden beloopt dertig. Zij houden 

 zich aan do oevers der beken, rivieren en meren 

 op, en zwemmen uitstekend. Onder deze behoort 

 onze gewone IFater-Spilsmtds , Sorexfodiens, die in het 

 grootste gedeelte van Europa tot Siberië gemeen is. 



De MUSKUS-SPITSMUIZEN, MYOGALE, zijn gi'ooter 



en steviger van maaksel dan de eigenlijke Spitsmuizen, 

 en wijken daarvan bovendien door eene menigte 

 andere bijzonderheden af. Haar staart is buitengewoon 

 sterk zijdelings zamengedrukt; de teenen zijn door 

 zwem vliezen vereenigd; de snuit is trompachtig 

 verlengd en afgeplat; de oorschelp ontbreekt geheel 

 en al ; zij hebben een muskusklier aan den grond 

 van den staart; in de bovenkaak vindt men 2 

 buitengewoon groote, driehoekige snijtanden, en 20 

 andere tanden; in de onderkaak 4 snijtanden en 18 

 andere tanden, en al deze tanden, behalve de snijtanden, 

 hebben de gedaante van kiezen. Zij houden zich in 

 het water op. Er zijn slechts twee soorten van dit 

 ondergeslacht bekend. De eene, Myogale moschata, 

 werd in Noordoostelijk Kusland, tusschen den Don 

 en de Wolga, tot 70' noorderbreedte aangetroffen. 

 Zij bereikt met den staart eene lengte van nagenoeg 

 anderhalven voet. Zij woont aan de oevers van staande 

 of zachtstroomende wateren, en graaft gangen, die 

 schuins naar de hoogte loopen, hier blind eindigen 

 en slechts onder den waterspiegel uitkomen. Zij zwemt 

 en duikt voortreffelijk en spoort haar voedsel op, 

 hetgeen uit insekten, bloedzuigers en andere waterdieren 

 bestaat, door met haren snuit in de modder te 

 boren. — De tweede soort, Myogale Pyrenaïca, is 

 veel kleiner dan de voorgaande en wordt in de beken 

 en wateren van het Pyrenesche gebergte aangetroffen. 



In de Congo-landen, in West-Afrika, heeft men 

 eene soort van nagenoeg twee voet lengte, Potomogale 

 velox, ook «Bayonia" genoemd, wier staart aan de 

 grootereachterhelft naakt, sterk zijdelings zamengedrukt 

 en als het ware dolkvormig is. 



Bij eenige soorten zijn in elke kaak G snijtamlen 

 aanwezig. Eene dezer, de Spitsrat, Gymuura Rafjlesii, 



