Albino's bij doze soort aan. In do i;'oschriften vindt 

 men het eerst in de twaalfde eeuw van de zwarte rat 

 ü-ewag gemaakt. Zij was tot in de vorige eeuw zeer 

 menigvuldig in de steden en dorpen, en rigtte hierdoor 

 zoo groote verwoestingen aan, dat op sommige 

 plaatsen de kerkelijke banvloek over haar werd 

 uitgesproken, of boetedagcn werden uitgeschreven. 

 Naarmate echter de bruine rat zich over Europa 

 begon te verbreiden, deed deze aan de zwarte rat 

 eenen oorlog op leven en dood aan, die daarmede 

 eindigde, dat laatstgenoemde in het eerste vierde 

 der tegenwoordige eeuw allengs grootendeels uitgeroeid 

 werd. Zij is althans sedert dien tijd op vele 

 plaatsen zeer schaarsch geworden of geheel verdwenen. 

 Daarentegen werd zij, gelijk de bruine rat,, nadat zij 

 zich op schepen had genesteld, met deze naar andere 

 werelddeelen vervoerd, waar zij zich in verscheidene 

 streken verbreid heeft. Deze soort heeft in hare 

 levenswijze, zeden, voortteling en keus van voedsel 

 de grootste overeenkomst met de bruine rat. 

 Intusschen houdt zij zich niet bij voorkeur aan het 

 water op, en zwemt ook niet gaarne uit eigen 

 beweging. Men heeft hier en daar, doch zeer 

 zeldzaam, in afgeslotene plaatsen eenen hoop van tien 

 ofmeer verdroogde i'atten gevonden, die allen onderling 

 door hare ineengekronkelde staarten zamenhingen, 

 en, blijkbaar uit gebrek aan voedsel, omdat de 

 uitgangen van hare verblijfplaats op de een of andere 

 wijze afgesloten werden, omgekomen zijn, nadat zij 

 digt bij elkaar gekropen waren — ■ Aan dergelijke 

 groepen van ratten heeft het volk in Duitschland 

 den naam van Rattenkoning gegeven, en werd dit 

 verschijnsel niet slechts bij de zwarte, maar ook bij 

 <le bruine rat opgemerkt. De bruine rat. Mus 

 decnmanm, die men tiier te lande, maar ten onregte, 

 veelal waterrat noemt, is grooter dan de zwarte 

 rat; zij heeft een grooter oor, haar staart is een 

 weinig korter, en zij is op de bovendeelen min of 

 meer rosachtig bruin van kleur. Zij is eerst in de 

 vorige eeuw in ons werelddeel bekend geworden. 

 Buffon verhaalt, dat men ze te Parijs vóór 1753 

 niet heeft opgemerkt. In Denemarken moet zij eerst 

 in het einde der vorige, en in Zwitserland in het 

 begin van de tegenwoordige eeuw verschenen zijn. 

 Terwijl zij zich allengs over geheel Midden- en 

 Noord-Europa verbreidde, werd zij ook door de 

 schepen, waarin zij zich gaarne ophoudt, naar alle 

 andere werelddeelen overgebragt, en vormde op vele 

 plaatsen koloniën, die, onder gunstige omstandigheden, 

 de verhuizingen op nieuw voortzetten. Over het 

 eigenlijke vaderland der bruine rat is men in het 

 onzekere, en nagenoeg geheel beperkt tot de 

 mededeelingen van Pallas, die echter door latere 

 schrijvers veelal onjuist overgenomen werden. Volgens 

 hem, worden zij in de streken ten zuid-oosten van 

 de Kaspische zee aangetroffen, en nestelen aldaar 

 in holen, door de stekelvarkens in zandheuvels 



gemaakt, maar die door deze verlaten zijn. In den 

 herfst van 1727 vertoonden zij zich in groote scharen, 

 uit de westelijke woestijn komende, aan de oevers 

 der Wolga, zwommen deze over, en drongen zoo 

 plotseling in de huizen van het aan de overzijde 

 gelegene Astrakan, dat niets tegen haar veilig kon 

 worden gehouden. Dit geschiedde eenige dagen voor 

 eone aardbeving, die aan den geheelen Westelijken 

 oever der Kaspische zee werd waargenomen, en 

 vermits ook kort daarop tot het jaar 1729 de pest 

 in de genoemde stad groote verwoestingen aanrigtte, 

 zoo werd het verschijnen der ratten door de 

 ligtgeloovigen mede als een voorteeken van deze 

 ramp beschouwd. Op gelijke wijze, en eveneens 

 van het westen naar het oosten trekkende, verschenen 

 dergelijke zwermen van ratten te Gurief, aan den 

 Oeral of Ja'ik, niet zeer lang voor het jaar 1770, 

 het tijdstip waarop Pallas deze streken doorreisde. 

 Het schijnt dus uit deze aanhalingen te blijken, dat 

 de bruine rat, even als vele andere soorten van 

 muizen, in de jaren, dat er eene buitengewone 

 vermeerdering heeft plaats gehad, gezellig en in 

 groote menigte hare woonplaatsen verlaat, en naar 

 streken verhuist, waar zij haar onderhoud kan vinden ; 

 dat dergelijke zwermen, in de eerste helft der 

 vorige eeuw, herhaaldelijk van de Europesche zijde 

 der Kaspische zee langs hare noordelijke oevers, naar 

 de Aziatische zijde zijn getrokken; dat er omtrent 

 dezen tijd waarschijnlijk anderen in eene westelijke 

 rigting verhuisd zijn en allengs, even als in vroegere 

 tijden de herhaalde volksverhuizingen, zich over 

 Europa verbreid hebben. Noordelijk van de Kaspische 

 zee schijnen deze i'atten niet getrokken te zijn, 

 vermits zij noch .door Pallas, noch door eenig ander 

 reiziger, in Siberië ontmoet werden; daarentegen 

 waren zij ten tijde van Pallas reeds zeer menigvuldig 

 in St. Petersburg. De bruine rat heeft zich in 

 Europa bij de menschelijke woningen genesteld, en 

 vooral in groote steden, waar vele riolen zijn, die 

 haar veilige schuilplaatsen aanbieden, en waar zij in 

 allerlei afval een overvloedig voedsel vinden, op eene 

 buitengewone wijze vermeerderd. De zwarte rat, 

 welke zij bij hare aankomst in dergelijke plaatsen 

 ontmoette," heeft voor den nieuwen indringer, als 

 den sterkeren vijand, moeten wijken en is op vele 

 plaatsen nagenoeg verdwenen. Zij bemint de nabijheid 

 van het water, zwemt en duikt zeer goed, weshalve 

 men haar ook vrij algemeen den naam van Wateri'at 

 heeft gegeven. Zij is even vraatzuchtig als koen, 

 en verdedigt zich zelfs tegen den mensch, wanneer 

 haar geen uitweg tot de vlugt overblijft. Zij eet al 

 hetgeen zij magtig kan worden, onverschillig of het 

 uit het dieren- of uit het plantenrijk afkomstig is. 

 Zij plundert de nesten en verslindt de eijeren en 

 jonge vogels, rooft de jonge kippen, trekt de jonge 

 eenden onder het water om ze te verdrinken en 

 naderliand op te eten, bijt de vette vai kens en 



