De Ccichdol. P/nise(er macrvci-pIialHS. 



DE CACHELOTTEN. PHYSETER. 



Men kan met zekerlieiil slechts eene soort vati 

 Cacliclol onderscheiden . en deze draigt bij de 

 natuurkundigen den naam van P/iyseler mncroc-plialus. 

 In ons land is hij bovendien bekend onder den 

 naam van »potviscli ," terwijl de Engelscben en 

 Anglo-Amerikanen hem »Spei'maccti-wbale" noemen. 

 Men kan den cachelot beschouwen als een reus.ichtigen 

 dolfijn met eenen buitengewoon dikken en stompen 

 kop, wiens talrijke cellen met eene vloeibare vetstof 

 gevuld zijn, met ver naar achteren geplaatste spuitgaten, 

 en een in zoover eigenaardig landenstelsel, dat men 

 in de bovenkaak in het geheel geene tanden ontwaart, 

 terwijl de aan hare voorhelft zeer smalle onderkaak 

 met omstreeks zeven en twintig, dikke, kegelvormige 

 tanden gewapend is. 



De cachelot bereikt eene lengte gelijk aan die 

 van den gewonen walvisch, dat is te zeggen, van 

 omstreeks zestig voet. Zijn kop is bijna rolvormig. 

 en derhalve van voren even dik als van achteren, 

 en zoo groot, dat hij bijna een derde der geheele 

 lengte van het dier inneemt. De onderkaak is 

 intusschen veel korter dan de snuit, weshalve de 

 mondopening, even als bij de haaijen, aan de onderzijde 

 van den kop geplaatst is. De borstvinnen zijn zeer 

 klein, en de rugvin heeft de geilaante van eenen 

 driehoekigeii, maar veelal vrij onregelmatigen knobbel. 

 Het geiaamte van den cachelot vertoont tien paar 

 libben en in het geheel veertig wervels. 



De cachelot is vooral ook merkwaardig en voor 

 den handel zeer winstgevend door het eigenaardige, 

 in het levende dier vloeibare vet, hetgeen men van 

 hem wint. Dit vet is bevat in eene menigte gangen 

 en cellen , in welke de kop, van de kaken af, 

 verdeeld is: het stolt, zoodia het uit het dier 

 genomen en verkoeld is, en levert de onder de 

 namen vun sspermareti"' of swalschot" in het 

 hoocduitsch ))Wallralh" bekende zelfstandiüheid. 



welke voornamelijk tot het vervaardigen van fijne 

 kaarsen gebruikt wordt. Behalve den spermacel i 

 en eene groote hoeveelheid spek, levert de cachelot 

 ook nog eene andere kostbare zelfstandigheid op. te 

 weten het zoogenaamde »ambre gris" : dit is eene 

 grijze welriekende stof, die men in zijne darmen 

 vindt, welke tot het parfumeren van allerlei 

 toilet-artikelen gebruikt wordt, en blijkbaar aan 

 zijn voedsel, hetgeen uit inktvisschen bestaat, 

 ontleend is. 



De cachelot schijnt in alle zoei^n van den aardbol. 

 met uitzondering van het hooge noorden, voor te 

 komen. Hij is intusschen in vele streken, door 

 vervolgingen of andere oorzaken, zeldzaam geworden 

 of geheel en al daaruit verdwenen. Aan onze ku'^t. 

 waar er vroeger wel eens voorwerpen stranddi n. 

 zooals, onder anderen, de tot heden in de kor:* 

 van Scheveningen bewaarde schedel van een in In t 

 jaar "1617 bij dit dorp gestrand voorwerp petni-i. 

 werd hij sedcit meer dan eene eeuw niet niccr 

 waargenomen, en het stranden van een drietal 

 cachelotten, hetgeen, omstreeks vijftien jaren geleden, 

 op de Adriatische kust plaats had, werd met regt 

 als eene gelieel buitengewone bijzonderheid beschouwd. 

 Geregeld schijnt men den cachelot slechts nog in 

 de onmetelijke wateren der Stille Zuidzee, vooral 

 der zuidelijke gematigde streken aan te troffen, 

 en het is ook tot deze gewesten, dat de geregelde 

 vangst van dit dier beperkt is. Het zijn uitsluitend 

 tjigelschen en Amerikanen, die zich met deze vangst 

 bezig houden, die onder anderen aan de kusten 

 van Nieuw-Zeeland gedreven wordt. De cachelot 

 wordt ook en niet zelden gezien in de zeeën van het 

 oostelijk gedeelte van Nederlandsch Indië. 



De cachelot leidt een zeer gezellig leven, vermits 

 men deze dieren meestal tot groote scholen vereenigil 

 aantreft, die somtijds uit verscheidene honderd stuks 

 zamengesteld zijn. Zij verdeelen zich intusschen in 

 dier voeae, dat de wiifjcs meestal afgezonderd van 



