in lange na niet zoo aantrekkelijk is voor deze 

 amphibiën. Wanneer nu de angel geheel gereed is, 

 wordt hij naar eene stille bogt of andere afgelegene 

 plaats van de rivier of het meer gebragt, waar 

 krokodillen te vangen zijn, en aldaar aan een struik 

 of lagen boomtak, die zich eenigzins over het water 

 henen neigt, opgehangen, en wel zoo, dat zich het 

 lokaas ten naastebij één of anderhalven voet boven 

 de oppervlakte van het water bevindt. Dit overbrengen 

 en ophangen van den angel, hetwelk gewoonlijk 

 tegen den avond geschiedt, dewijl de krokodillen, 

 even als de tijgers, schier nooit over dag een 

 lokaas aanroeren, gaat steeds met min of meer 

 geheimzinnige verrigtingen gepaard. Op Java geschiedt 

 zulks meestendeels door een zoogenaamden Malim; 

 op Borneo door een Pangereran, of hoe soortgelijke, 

 met deze vangst werkelijk of schijnbaar goed 

 vertrouwde menschen, in de verschillende tongvallen 

 der bewoners van dat groote eiland, en in 

 onderscheidene streken van den Archipel, al verder 

 genoemd mogen worden. Ten einde een zoo gevaarlijk 

 roofdier niet zonder reden en noodzakelijk te vervolgen, 

 en hem daardoor te vergrammen, leggen de inlanders 

 gemeenlijk niet eerder hunne angels uit, voordat 

 een mensch of een huisdier, hetzij een paard, een 

 jonge budel, een hond, eene geit, ja al ware het 

 slechts eene eend of kip, door een krokodil is 

 weggehaald geworden, en hij zich door het begaan 

 van zulk een daad (dosa, zonde, gelijk de Maleijers 

 het noemen) aan eene billijke bestraffing hebbe 

 schuldig gemaakt. Volgens de meening dezer onnoozele 

 menschen is een dusdanig dier zelf van de boosheid 

 zijner handeling overtuigd, ja, het gevoelt zelfs 

 berouw daarvan en is bereid om voor die schuld 

 (salah) te boeten. Ofschoon deze bijgeloovige 

 denkbeelden, die in Indië vrij algemeen zijn, ook op 

 1'orneo bestaan, zijn toch de inbooilingen van dit 

 eiland, ten opzigte van het vervolgen en dooden 

 der krokodillen, die nog zulk een onheil niet gesticht 

 hebben, over het geheel veel minder naauwgezet en 

 atigstvallig, dan ons zulks in andere streken van 

 den Archipel, bij onderscheidene volkstammen, is 

 voorgekomen. Sommige Dajakkers verrigten die vangst, 

 gelijk wij hier boven aantoonden, met bepaald oogmerk 

 om er nut en voordeel uit te trekken, anderen 

 vervolgen nu en dan, gedurende eenigen tijd, deze 

 amphibiën, om aan hunne wraak voldoening te 

 geven, wanneer een lid van eene aanzienlijke of 

 talrijke familie of wel een geliefd huisdier eene 

 prooi van hunne vraatzucht geworden is. Hierover 

 vertoornd, nemen zich de inlanders voor, in de 

 geheele omstreek zoo veel dieren te verdelgen als 

 zij zullen vermogen. Zij snijden alsdan de gevangene 

 krokodillen den kop af en stellen dien, met 

 opgesperde kaken, op een tot dat einde aan den 

 oever opgerigt houten stellaadje ten toon, met het 

 doel, gelijk zij zeggen, om tot schrikbeeld en ter 



inboezemiiig van vrees te dienen aan alle hunne 

 in zoodanige streek zich ophoudende makkers. Wij 

 hebben op onderscheidene plaatsen in de binnenlanden 

 van Borneo soortgelijke schedeltentoonstellingen 

 aangetroffen, die nu eens uit drie of vier, maar 

 somwijlen ook uit zeven of acht krokodillenkoppen 

 bestonden. De meeste schedels zagen wij bij den 

 Dano Lampoer en in de Soengej Karau; en hun 

 getal zal zich waarschijnlijk na ons vertrek op nieuw 

 aanmerkelijk hebben vermeerderd, bijaldien namelijk 

 de gemelde Bakal Bodien aan zijn plegtig verklaard 

 voornemen gevolg heeft gegeven, van niet te zullen 

 rusten, voor dat de laatste krokodil uit de rivier van 

 Karau zoude verdwenen zijn : daar deze kwaadaardige 

 dieren, naar hij zeide, reeds al te veel menschen 

 in die streken verslonden hadden en wel verdienden 

 deswege eens geducht gestraft te worden. Van 

 eenige, zich destijds aldaar ophoudende Pangererans 

 ontvingen wij de volgende narigten aangaande de 

 geheimzinnige middelen, welke zij voor en bij het 

 ondernemen van de krokodillenvangst in het werk 

 stellen, ten einde zich van den goeden afloop en 

 hot welslagen der onderneming te verzekeren. Volgens 

 hen, mag een Pangereran, wanneer hij angels wil 

 uitleggen, gedurende zeven dagen, noch rijst, noch 

 eenige andere spijzen kaauwen of vermalen: maar 

 hij moet alles, wat hij van voedsel in den mond 

 neemt, dadelijk verzwelgen, opdat ook de krokodil 

 niet eerst lang op het lokaas bijte, en daardoor 

 welligt, of enkel het vleesch nuttige, of het daarin 

 verborgen .gevaarlijke hout gewaar worde, maar den 

 gcheelen opgehangen vleeschklomp, met angel en al, 

 in eenen beet terstond en gretig verzwelge. Bij 

 het wegbrengen van den angel neemt de Pangereran 

 een kolcnvuurtje benevens eenig benzoë en een' 

 halven kokosdop vol ruwe rijst met zich in de kano ; 

 zoodra hij op de plaats, waar de angel gelegd zal 

 worden, aangekomen is, werpt hij een stukje 

 benzoë op het vuur, prevelt vervolgens, ondei- het 

 opstijgen van den wierook en het uitstrooijen van 

 eenige rijstkorrels verschillende bezweringen en 

 toovergebeden, en besluit eindelijk, met het dier 

 herhaaldelijk met luider stem aan te roepen, het 

 daar ter plaatse te ontbieden en tot het verslinden 

 van het lokaas aan te moedigen. — Indien echter 

 iemand, die den angel wil leggen, niet genoegzaam 

 met de daarbij vereischt wordende geheime 

 kunst verrigtingen bekend is, loopt hij veel gevaar 

 van onder het schreeuwen, door een krokodil te 

 worden aangevallen en verslonden, gelijk zulks onder 

 andeien met den Maleijer, wiens vrouw en kind 

 reeds vroeger waren geroofd geworden, het geval 

 was en die, ofschoon geen Ptingercran zijnde, nogtans 

 een angel had willen uitleggen, welk waagstuk hem 

 het leven kostte. De ijzeren angels, die even als 

 de houten Pantjing worden genaamd, welk Maleisch 

 woord eigenlijk vischhoek beteekcnt, bestaan in 



