8 Historisch overzicht van het onderzoek. 
pogingen om verder te komen ontbrak het niet. De instelling van de „Commissie ') 
„tot de zaken, het bepalen der lengte op zee en de verbetering der zeekaarten 
„betreffende” (1787— 1850), waarin een physicus als JAN HENDRIK VAN SWINDEN, 
een astronoom als PiETER NIEUWLAND zitting namen, bewijst dat de wetenschap- 
pelijke leiders duidelijk zagen welke richting men uit moest, al lag natuurlijk 
het denkbeeld nog verre dat stappen gedaan werden, welke later den beoefenaren 
der oceanografie zouden ten goede komen. De werkzaamheden der Commissie, 
hoezeer ook te waardeeren, ondervonden alles behalve de gunst der tijdsomstan- 
digheden en zoo laat zich verklaren, dat zij kunnen worden samengevat in de 
begrippen: uitgave van enkele kaarten, van almanakken en verhandelingen en van 
een belangrijk Tijdschrift dat, aanvankelijk verschenen onder den titel „Verzameling 
„van Berichten over eenige gewigtige onderwerpen der navigatie” (1788), onder 
verschillende benamingen*®) is voortgezet, om eerst in 1880 te worden gestaakt, 
waarna het herleefd is in het bekende maandblad „De Zee”. Vooruitloopende op 
de volgorde der feiten, zij hier ter plaatse aangeteekend, dat men in de „Verza- 
meling, enz.” reeds vroeg studiën of mededeelingen aantreft waarbij de oceanografie 
van den Archipel ten nauwste is betrokken. Voorbeelden zijn: „Verzameling van 
waarnemingen gedaan ter bepaling van sommige plaatsen in den Archipel etc. 
(1793)”; „Over den loop der Stroomen in Straat Soenda (1832)”; „Overzigt van 
„de waarnemingen der watergetijden in den Ned. O.I. Archipel, gedurende 1839” 
(1843); een volledige opgave zou tamelijk lang worden. Opmerkelijk is wèl 
dat het Tijdschrift, hoe ruim veld het bestreek, geen enkele bijdrage van zoö- 
logischen of biologischen aard heeft aan te wijzen, zelfs geen afzonderlijke 
studie over een eenvoudig onderwerp, als bijvoorbeeld het lichten der zee °). 
Om der merkwaardigheid wille kan hier nog melding gemaakt worden van 
eenige wetenschappelijke reizen onder vreemde vlaggen, in het besproken tijdperk, 
door den Archipel gedaan. Stelt men reizigers als DAMPIER (1687/88) en ANSON 
(1742) terzijde, dan trekt het ten zeerste de aandacht dat vreemde oorlogsschepen 
nà 1760 den Archipel beginnen te bezoeken, zonder zich (al was de bejegening 
niet altijd even welwillend) daaruit als indringers, te laten weren, gelijk de eigen 
landgenoot ROGGEVEEN nog in 1722 tot zijn schade had moeten dulden. Van 
eenig belang zijn de reizen van BYRON met de „Dolphin” en van WALLIS, even- 
1) De zeer belangrijke geschiedenis van deze Commissie is uitvoerig behandeld door 
den Heer G. D. Bom in zijn „Bijdragen tot eene geschiedenis van het geslacht van Keulen”, 
Amsterdam, 1885. 
2) zie G. D. Bom, „Bijdragen, als voren”, p. 72. Na 1822 is het Tijdschrift naar de Re- 
dacteurs genoemd: 1. J. F. L. SCHRÖDER; 2. A. E. TROMP en C. VERVEER; 3. J. F. L. SCHRÖDER; 
4. Jhr. G. A. TINDAL en JACOB SWART. Gewoonlijk vat men alle serieën samen onder den 
naam „Tijdschrift van Jacob Swart”. Een zeer goed regisfer (1788—1880) komt voor in de 
studie van BOM, voornoemd. Behalve dit Tijdschrift-heeft men nog gehad het „Tijdschrift 
toegewijd aan het Zeewezen” van PILAAR en OBREEN, 1841—1852. 
3) Ofschoon meteorologie hier buiten beschouwing blijft, kan het nuttig zijn terloops 
melding te maken van bijdragen voorkomende in de „Verhandelingen van het Bataviaasch Ge- 
nootschap”, Dl. V (1790), Dl. XXII, XXIII, XXVIII, XXX. 
