et ned dn heden: 
ä 
ĳ 
B - 
8 À 
| 
É 
f 
: 
q 
De Engelsche tusschenperiode (1811—1816). 11 
in de uitgaven der Engelsche Admiraliteit '). HORSBURGH toont te hebben be- 
grepen dat wie als bouwmeester wenscht op te treden, zich soms de moeite 
getroosten moet van eerst steenen aan te dragen. Tot veelomvattende oceano- 
grafische schema's heeft hij het niet kunnen brengen; maar hij geeft dan toch, 
waar ’t kan, reeds stroomingen en rijzing of daling van het waterpeil op, ook al 
beschikt hij over niet meer dan enkele plaatselijke gegevens; iets wat zijn Neder- 
landsche voorgangers in meerdere mate hadden kunnen doen. HORSBURGH maakt 
opmerkzaam op temperatuurwaarnemingen van het zeewater, hij wijst de golfbe- 
weging aan «als een onderwerp der aandacht overwaard, hij bepleit het nut en 
voortdurend gebruik-van den barometer*®), in één woord: hij luidt een nieuw 
tijdperk in. Opmerkelijk overigens dat men de kennis welke uit scheepsjournalen 
viel bij te werken ook hier te lande wel inzag, nog eer de „Directions” 
waren verschenen. Men vergelijke: A. A. BuyskEs „Zeevaartkundige waarnemingen 
getrokken uit verscheidene journalen” (1807), men ‘vergelijke ook: J. J. MeLviLL 
VAN CARNBEE „Zeevaartkundige waarnemingen getrokken uit journalen” (1818), 
beide voorkomende in de „Verzameling van berigten enz.” hierboven genoemd. 
II 
Van 1816 tot de eerste diepzeeloodingen (1874). 
Het Nederlandsch Bestuur mag, na zijn terugkeer in 1816, met goede bedoe- 
lingen jegens de beoefening der wetenschappen bezield zijn geweest, het mag 
zelfs goede verwachtingen hebben gekoesterd, het heeft, in het algemeen, niet 
de gelukkige hand gehad. Het natuuronderzoek was, bij Koninklijk Besluit van 
2 Mei 1820, onder de hoede gesteld van eene „Natuurkundige Commissie” die 
een groot aantal wetenschappelijk gevormde mannen heeft uitgezonden, namelijk 
de Nederlanders J. C. vAN HASSELT, P. W. KORTHALS, P. VAN OoRT en E. A. FORSTEN, 
1) Ik heb mij bediend van den 2den druk (1817, 17, 18) voorkomende in de Koloniale 
Bibliotheek te ’s Gravenhage. Een eersten druk heb ik nimmer in handen gehad. 
2) Hoe weinig men in de eerste decenniën der negentiende eeuw voor het gebruik van den 
barometer nog gevoelde, moge blijken uit eene bijzonderheid als de navolgende. Z. M. Pallas, 
die in 1825 eene reis naar Noord-Amerika maakte, bleef onverdroten ter reede van Hellevoet- 
sluis op een gunstigen wind liggen wachten, maar men gunde zich den tijd niet om de toe- 
zending van den barometer langer te verbeiden, toen een goede wind was doorgekomen. Men 
koos zee en het instrument kwam toevalligerwijze nog aan boord, toen de Pallas, wegens 
omstandigheden van bijzonderen aard, nog even ter Goeree ten anker was gekomen. Toch was 
de Commandant van de Pallas (Kapitein-Luitenant ter Zee J. C. Rijk) een der kundigste, be- 
kwaamste en meest vooruitziende zeeofficieren van zijn tijd. Zie: Reise Sr Hoheit Herzog Bern- 
hard zu Sachsen-Weimar-Eisenach durch Nord-Amerika in den Jahren 1825 und 1826. Her- 
ausgegeben von H. LUDEN, Weimar 1828, 2 Thle. De Hertog BERNHARD maakte den overtocht 
mede als passagier. 
Men voer in die jaren, behalve den barometer, ook een sympisometer of pisometer die 
een soort luchtthermometer was. 
