Van 1816 tot de eerste diepzeeloodingen (1874). 17 
althans nà 1841 wel eenigszins toe. In 1843—47 werden de vaarwaters naar 
Soerabaja door M. H. JANSEN opgenomen en in kaart gebracht; er verscheen 
zoowaar (1844) een Zeemansgids voor de vaarwaters rondom Java'), van de 
hand van den jonggestorven, als kartograaf met roem bekenden Jhr. P. MerviLL 
VAN CARNBÉE (1816—1856); er verscheen een Zeemansgids voor de Straten 
Banka en Gaspar (1847) van H. D. A. SMITsS*) en een Zeemansgids voor de 
eilanden en vaarwaters beöosten Java door denzelfde ®). Niet lang meer zou het 
duren of F. A. A. GREGORY gaf zijnen „Zeemansgids voor de vaarwaters van 
Java, naar en door den Molukschen Archipel” in het licht (1853), een werk 
waarin hij het goede voorbeeld, eenmaal door’ HORSBURGH gesteld, had nagevolgd, 
maar waarmede de leerling den Meester voorbij streefde. MELVILL, SMITS en 
GREGORY *) brachten hunne gegevens bijeen uit de hun ruim ten dienste staande 
Nederlandsche bronnen, zooals HORSBURGH ten deele met Engelsche had. gedaan; 
zij beperkten zich tot den Archipel, waar de zooveel oudere Brit nog alle Oos- 
tersche zeeën had mogen aandurven. Door deze uitgaven was het terrein her- 
wonnen; tientallen van jaren zijn zij vraagbaken en raadgeefsters gebleven — 
GREGORY's arbeid het langst. De hydrografische kennis van het midden der 19de 
eeuw is hier in haar geheel bijeen te vinden; aan winden, stroomen, getijen en 
de verschijnselen daarmede weer samenhangende, is naar vermogen aandacht 
geschonken. Wat daarbij van bijzondere waarde mag heeten is dit: alle drie de 
genoemde auteurs hebben nauwkeurig rekenschap afgelegd van de hun ten dienste 
staande bronnen, waaruit men, nog heden, even nauwkeurig zou kunnen nare- 
__ kenen welk standpunt de hydrografische kennis van den Archipel innam, op het 
oogenblik toen zij hun arbeid afsloten ®). Het heeft toen ook niet lang meer ge- 
nd 
\ 1) Uitgegeven bij Wed. HurLsT VAN KEULEN (Jacob Swart) te Amsterdam, vanwege de 
Commissie ter verbetering der zeekaarten etc. 
E 2) Uitgegeven ter drukkerij van het Bataviaasch Genootschap: 
B 3) Uitgegeven als voren, met Holl-Eng. tekst en Eng. dubbeltitel, naar de auteur ver- 
klaart: „aangezien de Gids voor de Straten Banka en Gaspar, welke in den aanvang van 1847 
A vin druk gegeven is, korten tijd daarna te Singapore in het Engelsch het licht zag, doch zoo 
JA onverstaanbaar, dat ik mij sterk gevoel om dit althans beter te doen”. 
4) Wie voor goed onderwijs gevoelt zal die sedert 1841 toenemende activiteit wel op de 
cteditzijde boeken van de verbeterde vooropleiding der zeeofficieren sedert 1828, ‘toen het 
(juist omstreeks 1848 zoo gesmade) Instituut te Medemblik werd opgericht. Vóór dien tijd 
werden zeeofficieren opgeleid op de Artillerie- en Genieschool te Delft, of... aan boord der 
active vloot. Onder Koning LODEWIJK was er éen Instituut op Feyenoord geweest (aan boord 
_ der Eurydice) en later te Enkhuizen, maar met het Keizerfijk gingen die instellingen na- 
tuurlijk te niet. è 
: Van 1850 tot 55 leidde men de adelborsten op aan de Koninklijke Academie te Breda. 
‚A Gelukkig heeft die hei-opleiding niet lang geduurd. 
pe 5) Bij SMITS en bij GREGORY vindt men eene vermelding en discussie hunner gegevens 
_ vóór in hunne Gidsen. MeLvirL heeft dat gedaan in het voorbericht van de tweede uitgave 
n zijnen zeemansgids (1849) en dit stuk is letterlijk overgenomen in den derden druk (1858). 
itvoeriger had hij het reeds gedaan in.de „Verhandelingen en Berichten etc.” Dl. V, p. 794: 
port over de wijze van zamenstelling der kaart van Java en de vaarwaters rond hetzelve 
15). De gidsen van MELVILL en SMITS trokken in Engeland zoozeer de aandacht dat zij 
terstond door de Admiraliteit werden vertaald, Londen 1850. 
= 2 
