18 Historisch overzicht van het onderzoek. 
duurd of de stelselmatige kustopneming, die vanzelf oceanografische gegevens 
deed toevloeien, werd hervat (1858), om sedert onaîgebroken en met steeds toe- 
nemende kracht te worden voortgezet tot op heden. Zelfs werd het diepzeeonderzoek, 
zoo goed als het destijds ging, beoefend aan boord van Z.M. Brik „Cachelot”, 
Commandant Kapitein-Luitenant ter Zee A. F. SIEDENBURG, die zich nog behielp 
met looden welke aan lijnen van henniptouw (uit sloepen!) werden neergelaten }), 
maar waarbij het systeem BROOKE zooveel mogelijk werd gevolgd. Eén ingrij- 
pende maatregel, die niet uit kon blijven, was reeds genomen: er werd gezorgd 
voor den vasten grondslag der kaarten, die alleen door nauwkeurige breedte- en 
lengtebepalingen kan worden gelegd. De maatregel kwam bijtijds! De dienst der 
astronomische plaatsbepaling (de lengte van Batavia zelfs was niet nauwkeurig 
bekend ®) werd ingericht naar denkbeelden door den Leidschen Hoogleeraar F. 
KAISER uiteengezet, aanvankelijk met de bedoeling dat de bestaande kaarten zou- 
den worden verbeterd, later meer om er nieuwe opnemingen op te baseeren °). 
Zoo waren dan eindelijk de verschillende factoren aanwezig en werkzaam, die 
op den duur eene vruchtbare beoefening van oceanografie zouden mogelijk maken. 
De stoomvaart kwam, de hulpwerktuigen op schepen namen toe (stoomlieren!), 
het eerste werkelijk bruikbare diepzeelood (waarbij een gedeelte van de massa 
van het lood, na de eigenlijke waarneming op den bodem blijft liggen) was uit- 
1) Historisch zijn deze werkzaamheden, waarvan nog gegevens op het Hydrografisch 
Bureau berusten zeer merkwaardig. De loodingen gaven: 
Datum 1858 Breedte Lengte Vademen Grondsoort 
30 April 6° 40’ 00” Zuid | 126° 47/00” Oost | _2700 Grijze, fijne modder, koraal en schulpjes. 
29 Mei 3 51 00 128 2 30 990: | Fijn, grijs zand met steenen en gebroken schulpjes. 
SOM 3 6 30 127 28 00 500 Wit zand met gebroken schulpjes. 
So 2 36 00 127 30 00 1700 Door het breken der lijn: geen grond. 
1 Juni 1 19 15 127 15 15 1800 Als voren. 
17 Oct. 4 25 00 130 O0 10 250 Grauw zand. 
Ds 4 20 00 129 51 00 570 Wit zand met zwarte stippels. | 
rr 4 21 00 129 42 00 1200 Grijze zachte modder aan stang en kogel zichtbaar. 
(Sm 4 20 00 129 26 00 4000 Witte of lichtgrijze zachte modderachtige klei. 
19: … 4 12 00 129 5 00 1200 Als voren, m. gele plekken doormengd, meer modder. 
DO 5 3 52 00 128 51 00 2050- | Zachte zwarte modder. 
Bij de (later door H. M. Siboga gerefuteerde) looding van 4000 vaam, teekent SIEDENBURG 
aan: „Met een kogel van 60 Lbs. Deze looding vereischte 12 uren, van ’smorgens 6 tot savonds 
„6 ure. Door sterke onderzeesche stroomen, meest om de N.O. liep de lijn uit tot 5000.vaam; - 
„de laatste 1000 vaam waren de verloopen tijden zóó onregelmatig, dat ik besloot te moeten 
„aannemen dat het lood op 4000 vaam den grond reeds bereikt had”. De eigenlijke looding 
duurde 2u 1m. Men is dus bijna 10 uur aan één stuk aan het inhalen van de loodlijn geweest! 
2) Zie den Moniteur des Indes, 1848—49, p. 27, „Discussion sur la longitude de Batavia 
et quelques autres points principaux de Ille de Java”. 
3) Zie: F. KAISER, „De sterrekundige plaatsbepaling in den O.l. Archipel”, Amsterdam, 
1851, 8°, een zeer lezenswaardige studie. 
