20 , Historisch overzicht van het onderzoek 
van de onderzoekingen der vreemdelingen — de Franschen vooraan — als ware 
het ter illustratie van een spreekwoordelijke uitdrukking dezer laatsten: „La Hol- 
lande a fait de grandes choses mais sans grandeur”, hetgeen men in onze taal 
zou kunnen overzetten door: „Nederland verstaat de kunst der reclame niet”. 
Zoo is het dan geschied dat het door BLEEKER nagelaten wetenschappelijk werk- 
materiaal aan teekeningen, nota's, schetsen enz., na ongeveer een kwart eeuw te 
hebben gesluimerd in zeven en dertig zorgvuldig gepakte blikken doozen, om- 
streeks 1903, ín publieke veiling bij FREDERIK MULLER en CO. aan een „meest- 
biedende” werd verkocht! Of het nog bestaat en of het (nu tegen zwaar geld) 
alweer terug is gekocht, bleef aan steller dezes onbekend. 
Waren het de tot nu toe onoverwonnen moeilijkheden der praktijk geweest, 
die, vooral waar zij zéér groote diepten op het oog hadden, aan een grondig on- 
derzoek der oceanografische vraagstukken in den weg stonden, omstreeks 1865 
was de techniek ver genoeg voortgeschreden om der wetenschap de behupzame hand 
te kunnen reiken. Op de grenzen van den Archipel werd dit, in 1863, voorloopig 
bewezen door een loodingsreeks van het Engelsche Oorlogsschip „Serpent” 
(Comm. J. Burrock) die, nagenoeg in Z. O-lijke richting, van bezuiden Straat 
Bali naar de Zuidpunt van Rotti is gelegd „in order to ascertain where a sub- 
marine cable can be laid free from injury”. Deze loodingen zijn, in later tijd, 
door andere expedities nader gecontrôleerd, maar hebben toch nog wel eenige 
waarde. Karakteristiek zijn de navolgende: 
ns Men SR ONENLLORN diep ten). 
9 © IE It 1440 
9 6 115 16 2672 
Het nader bewijs voor de rijpheid der tijden zou echter geleverd worden 
door de reeds genoemde expedities in Europeesche wateren van „Lightning” en 
„Porcupine’’ (1868, ’69). Die reizen zijn aan te merken als exploratietochten 
waarop het te onderzoeken terrein verkend werd niet alleen, maar waarbij men 
trachtte ondervindingen op te doen waarvan, bij voortgezet onderzoek, in de 
ruimste mate geprofiteerd zou kunnen worden. Zij leerden méér dan de diepten 
der zeeën voorloopig kennen, zij leerden welke de behoeften waren waarin, op den 
duur, zou moeten en zou kunnen worden voorzien. Toegerust met de kennis en 
vooral met de ervaring welke met die reizen was opgedaan, kon men zich voor- 
bereiden tot eene eerste onderneming in modernen „grooten stijl”. 
1) De gegevens omtrent het werk van de „Serpent” zijn, zoover mij bekend, niet nader 
gepubliceerd. De loodingen zijn echter terstond aangeteekend op leggerkaarten van het Hydro- 
grafisch Bureau van het Departement van Marine en dus komen zij op de zeekaarten voor. 
Ook met sommige loodingen van jongeren datum is dit het geval geweest. Om die reeksen 
nader te leeren kennen zou men een beroep moeten doen op de bekende welwillendheid van 
dat Bureau. Waar zulk een beroep noodzakelijk zou kunnen zijn, omdat de uitkomsten nergens 
zijn gepubliceerd (althans haast onvindbaar zijn), zal ik, in den vervolge, in eene noot, als 
opgave van bron mij van de uitdrukking „leggers hydrografisch bureau” bedienen. 
