24 Historisch overzicht van het onderzoek. 
Nog was de „Challenger” niet teruggekeerd, of een Duitsche wetenschappe- 
lijke expeditie, geëmbarkeerd op het oorlogsschip „Gazelle” ') liep uit de haven 
van Kiel (22 Juli 1874). Zij had in last eenige sterrekundigen over te brengen 
naar de Kerguelen-Eilanden, alwaar zij deel zouden nemen aan de internationale 
waarnemingen van den overgang van Venus voorbij de zon (9 Dec. 1874); daarna 
zou men dezen wetenschappelijken staf te Mauritius debarkeeren en nieuwe 
orders afwachten. Slechts was, met grooten trek, bepaald, dat de terugreis moest 
worden ondernomen door de Stille Zuidzee en om Kaap Hoorn, daarbij de Samoa- 
Groep, de Fidji-Eilanden en Nieuw-Zeeland aanloopende. (Instructie van 8 Juni 1874). 
De Duitsche Admiraliteit had begrepen dat er, op zulk een Venus-expeditie, 
naar COOK’s illuster voorbeeld, waarnemingen van algemeen wetenschapelijke 
strekking konden worden verricht. Zij liet het schip in het bijzonder op oceano- 
grafisch onderzoek inrichten door het ontschepen van de batterij en het monteeren 
van de noodige instrumentale toestellen. Dit geschiedde (volgens het reisverslag) 
inderhaast! Wie ooit recht heeft gerealiseerd hoezeer de Germanen zich succes 
plachten te verzekeren, juist door het treffen van welberekende voorbereidings 
maatregelen, vertrouwt dan ook zijn oogen niet, wanneer hij leest dat: „die Zeit 
„für die Ausrüstung und Vorbereitung ausserordentlich knapp bemessen war, und 
„von den einzelnen Mitgliedern nicht erwartet könnte dass sie sich in allen 
„Branchen der Wissenschaft für die Zwecke der Expedition vorbereiteten”. De 
zeer goede uitkomsten®) der expeditie doen dan ook zien, dat deze bewering 
„cum grano salis” valt op te vatten en doen vermoeden, dat veeleer een op de 
spits gedreven stelselmatigheid zich, door oogenschijnlijke stelselloosheid, wenschte 
te dekken en dekte! Naar het eigenlijk doel der reis zou immers eerst na jaren 
gegist kunnen worden! Maar nimmer werd beweerd dat de officieren, die de 
werkzaamheden onder elkaar verdeelden, waarbij de Officier van Gezondheid de 
zoölogische (en om goede redenen ook anthropologische) studiën op zich nam, 
hun taak als onvoorbereide amateurs zouden hebben opgevat of volbracht. 
De waarnemingen, op de reis naar Kerguelen en Mauritius verricht vallen 
buiten dit bestek; het zij voldoende aan te teekenen, dat zij, wat opvatting en 
uitvoering betreft, aan die van de „Challenger” evenwijdig loopen. Men telt 65 
stations tot Mauritius, alwaar het schip de nieuwe reisinstructie ontving. Deze 
schreef een oversteek naar Australië voor, waarna een bezoek viel te brengen 
aan de eilandengroepen Nieuw-Britannië, Nieuw-lerland ®), de Solomon-Eilanden 
Santa Cruz en de Nieuwe Hebriden; de route derwaarts, hetzij door Straat Torres 
hetzij door den Archipel, werd aan de verkiezing van den Commandant overge- 
laten. Onderwijl moest men de waarnemingen voortzetten, maar merkwaardig is: 
1) Korvet met stoomvermogen, te water gelaten in 1859, waterverplaatsing 2015 ton, 
Commandant Freiherr VON SCHLEINITZ. 5 
2) Zie: „Die Forschungsreise S.M.S. Gazelle in den Jahren 1874—76, unter Kommando 
des Kapt. z. See VON SCHLEINITZ, herausgegeben vom hydrographischen Amt des Reichs- 
Marine Amts. Berlin, 1888—90. DI. I.: Reisebericht, IL. Physik und Chemie, III. Zoologie und 
Geologie, IV. Botanik, V. Meteorologie”. Exemplaar Kon. Akad. v. Wetenschappen. 
3) In de Instructie heeten die groepen reeds „Neu-Pommern” en „Neu-Mecklenburg”, 
maar die namen staan tusschen haakjes en zijn dus, vermoedelijk, interpdlaties van later tijd. 
