De Onderzoekingen (meest buiten den Archipel) van: Challenger (1874), enz. 27 
maar de voorteekenen van kentering naar openbaarheid vertoonden zich in loodingen 
nabij de naar den Indischen Oceaan gewende kusten van de Groote en Kleine 
Soenda-Eilanden, welke thans vermeld moeten worden en die, zoo men ze naar 
tijdsorde op eene kaart afzet, eenigszins den indruk vestigen, als poogde men de 
eilandenwereld, door een geregeld beleg, steeds nauwer in te sluiten. De Ame- 
rikanen kwamen het eerst uit; zij kozen zich de wateren bewesten Sumatra. In 
1883 voer hun oorlogsschip „Enterprise” !), van de zuidelijke Malediven komende, 
op enkele minuten zuiderbreedte, in oostelijken koers, tot 94° 23’ O.L., vanwaar 
zij ongeveer Z.O.-waarts stevende naar en langs Engano tot bezuiden den Vlakken 
Hoek. De „Enterprise” verrichtte, van af bovengenoemd buigpunt, een 15tal be- 
langrijke diepzeeloodingen. De grootste diepte, ongetwijfeld samenhangende met 
de later, door anderen gevonden, zéér groote diepten bewesten Sumatra en Zuid 
van Java, werd in 4°14/.5 Z.Br. bij 99°50.6 O.L. aangetroffen met 5664 Meters; 
deze plek ligt Zuid van Pagai. Op de „Enterprise” volgde, in 1886, een oorlogs- 
schip van dezelfde nationaliteit, de „Essex”®), die op de lijn Dondra Hoofd— 
Atjeh Hoofd een 9-tal loodingen verrichtte, waarvan de grootste (op twee na laaatste) 
4281 M. diepte deed vinden; de beide volgende loodingen, met de betrekkelijk 
geringe diepten van 2169 en 1783 M., wijzen op den samenhang van Sumatra 
met de Nikobaren. 
Op de Amerikanen volgden de Engelschen, die hoofdzakelijk bezuiden Java 
en de Kleine Soenda-Eilanden hebben gewerkt. Het Engelsch opnemingsvaartuig 
„Flying Fish” ®) was dààr van Dec. 1886 tot Maart 1887. Slechts loodingen staan 
ter beschikking; twee ten Oosten van Rotti en twee bezuiden Sawoe brachten 
nog geen groote diepten aan het licht, maar bezuiden Straat Bali trof men 5303 M. 
aan. „De Flying Fish” hervatte daarna hare werkzaamheden op een punt. W.Z.W. 
van Straat Soenda gelegen, vanwaar zij, loodende, naar Kerstmis-Eiland koerste. 
De dieptelijn van 5000 M. werd halverwege Java-hoofd en Kerstmis-Eiland 
(in 8°16’ Z.Br. bij 104°49/ O.L.) in 5486 M. overschreden. Het schip stelde ver- 
volgens een onderzoek in nabij het meergenoemd eiland, dat steil omhoog rijst 
uit diepten van minstens 4000 M. Een loodingsslag op de parallel van het eiland, 
zich uitstrekkende tot N.O. van de Kokos- of Keeling-Eilanden, wees meerendeels 
diepten aan van 5000 M. of nog meer, behoudens een enkele looding van 3255 M. 
in 10%’ Z.Br. en 97°50’ O.L., ter plaatse ongeveer *) van een onzekere „Glendining 
Shoal”, in 1860 met 7 vaam diepte gerapporteerd! 
1) Te water gelaten in 1874, waterverplaatsing 1375 ton, Commandant: BARKER. De diepte- 
opgave komen voor in Ann. d. Hydr. u. Mar. Met. XII, 1884, p. 55, alwaar verwezen wordt 
naar „Evening Telegraph”, New York, dd. 6 Nov. 1883. 
EE 2) Te water gelaten in 1874, waterverplaatsing 1375 ton, Commandant: T. F. JEWELL. De 
diepte-opgaven komen voor in Peterm. Mitt. XXXIII, 1887, Litteraturbericht ‚Nr. 365, p. 83 
alwaar gerefereerd wordt aan Notice to Mariners 1886, Nrs. 3 en 8, p. 20 en 25. 
EE 3) Gebouwd 1875/76, waterverplaatsing 894 ton, Commandant ?. De diepte-opgaven komen 
‚voor in Peterm. Mitt. XXXIII, 1887, Litteraturbericht Nr. 366, p. 84, alwaar gerefereerd wordt 
aan „London Gazette” dd. 24 Mei 1887, p. 2857. 
4) Nautical Magazine, 1861, p. 109, 167. 
