30 Historisch overzicht van het onderzoek. 
kaarten ontleend. Hij vermeerderde de gegevens bovendien met eene serie loodingen 
tusschen Boeton en Boeroe, verricht naar ’t heette (zie Ann. d. Hydr. u. Mar. 
Met. XIIL, 1885, p. 207), door de Duitsche bark „Karl”. Terecht vestigde de Heer 
NIERMEYER de aandacht op die waarnemingsreeks, maar hij hielp daarmede, zonder 
het te kunnen vermoeden, een onheil over de kaarten verbreiden, want die loodingen 
(een 11-tal, van tusschen de 60 en 120 vaam diepte) bestonden, op zijn best 
genomen, slechts in de verbeelding van den kapitein en zijn later, bij het onder- 
zoek dat de „Siboga” ter plaatse instelde, van de kaarten geschrapt. Wat van 
KRüMMEL’s kaart werd gezegd, is ook eenigszins waar van eene andere, door 
R. SCHUILING vervaardigd (1888) bij een artikel van Prof. C. M. KAN !), dat den 
raam draagt „Bodemgesteldheid der eilanden en diepte der zeeën van den Indischen 
Archipel”. Op die kaart werd, maar de Heer S. is er natuurlijk evenmin aan- 
sprakelijk voor als de Heer NIERMEYER, de mis- en loodingsslag van de „Karl” 
bestendigd en het artikel zelf ging, ondanks den veelomvattenden titel maar om 
begrijpelijke redenen, de oceanografie tamelijk wel voorbij. Het had echter de 
blijvende verdienste van, opmerkzaam makende op de omstandigheid dat de 
ketèn der waarnemingen van oceanografischen aard betreffende Oost-Azië gedaan, 
telkens bij den Archipel werd afgebroken, op te wekken tot een nader onderzoek 
in loco. Van eene kaart, voorkomende in BERGHAUS „Atlas der Hydrographie (1891) 
valt al evenweinig positiefs te zeggen als van die van KRÜMMEL of van SCHUILING. 
Feitelijk echter werkten deze voorstellingen in de goede richting, omdat zij 
klaar voor oogen deden zien wet men niet wist, maar wèl begeerde te weten. 
De geest des onderzoeks moest nog vaardig worden; om dien op te wekken 
lanceerde (wijlen) Dr. A. A. W. HUBRECHT een Gids-Artikel (1889, Dl. IV) waar- 
mede hij, onder den titel „Een onderzeesch vraagstuk”, den door KAN afgetrapten 
bal overnam en dezen een goed eindweegs over het veld deed voortvliegen, zij 
het dan niet naar den. goal waârvoor hij aanvankelijk bestemd was! ZijnHoog- 
geleerde gaf daarbij een kort overzicht (moeilijk was het niet!) van het weinige 
waartoe redeneering, op goed geconstateerde feiten gebaseerd, vermocht te leiden. 
In de Celebes-Zee had de Challenger” op diepten van 1460 M. en meer, ja tot 
4755 M. toe, uniforme temperaturen van 3°.8 C. aangetroffen (stations 198, 199, 213); 
in de Soeloe-Zee, op diepten van 720 M. en grooter, steeds 10°.3 C. (stations 
202 en 211), waaruit tot het bestaan van isoleerende onderzeesche ruggen mocht 
worden geconcludeerd, terwijl de afsluiting van de Banda-Zee, met een tempe-- 
ratuur, die, van 1650 M. tot aan den bodem in 5121 M. diepte, 3°.3 C. bedroeg, 
minder volkomen?) moest worden geacht (station 193). Welke verwachtingen 
mocht men op zulke verschijnselen reeds bouwen ten aanzien van de fauna dier 
zeeën, welke problemen deden zich hier ter oplossing voor! Hoe klemmend 
scheen het verlangen naar, neen de behoefte aan een eigen vaartuig, bemand met 
waarnemers en handlangers van eigen nationaliteit, om te voorkomen dat ons 
1) Tijdschr. v. h. Kon. Ned. Aardrijkskundig Genootschap, Dl. V, 1888 (1), p. 202: „Bo- 
demgesteldheid der eilanden en diepte der zeeën van den Indischen Archipel”. Als voordracht 
gehouden den 18den Januari 1888. 
2) Verg. de diagrammen, p. 794 van den „Summary of scientific results”, part I. 
