32 Historisch overzicht van het onderzoek. 
nemingen, verricht aan boord van de verschillende gouvernementsschepen die 
van 1814 tot 1890 de zeeën van den Archipel hadden bevaren!) en welker 
journalen, bij “honderden, door het Ministerie van Marine ter leen werden over- 
gezonden, aan een wetenschappelijke discussie onderworpen, dààr werden de 
wind- en regenwaarnemingen, die aan de „Observations”*®) en talrijke andere 
publicaties vielen te ontleenen, bewerkt, däàr werden getijwaarnemingen georga- 
niseerd op. enkele en al spoedig op talrijke met zorg gekozen punten, en toen 
de uitkomsten van al die discussies en becijferingen gereed waren, toen werden 
zij geresumeerd en die resumties werden neergelegd in die hoogst belangrijke 
publicatie, genaamd: „Wind and Weather, Currents, Tides and Tidal Streams in 
the East Indian Archipelago, by J. P. vAN DER STOK, Ph. D.”, welke op kosten 
van de Indische Regeering, in 1897 is uitgegeven. 
In dit werk is de oppervlakte van den Archipel in 41 vakken verdeeld, be- 
grensd door meridianen, parallellen en kustlijnen. Elk vak heeft een afzonderlijke 
behandeling ondergaan voor de gegevens betreffende den wind en den neerslag. 
In het Eerste Gedeelte (Chapter U) van het Boek, vindt men, vak voor vak en 
maand voor maand, de gemiddelde windrichting, de stadigheid van die wind- 
richting en de gemiddelde kracht opgegeven, zoo voor dag- als voor nacht-uren 
als voor de gecombineerde uren van dag en nacht (tabellen A, B en C). Eene 
tabel D doet de percentages van winden en van stilten kennen, van maand tot 
maand, gerangschikt van tusschenstreek tot tusschenstreek, voor dag zoowel als 
voor nacht. Weersgesteldheid en toestand van de zee sluiten daarbij op hetzelfde 
blad aan, deze laatste naar een zesgradige schaal (swell, high swell, waves, sea, 
high sea, calm). De tabel D is op de daartegenover staande bladzijde nog eens 
grafisch weergegeven met gebruik van kompasrozen; een uitvoerige beredeneerde 
toelichting behoort bij de gegevens omtrent ieder vak. Hiermede was dan, voor 
teerst, een duidelijk en volledig inzicht te verkrijgen in de gesteldheid van weer 
en winden over den Archipel heerschende; algemeene toestanden traden aan het 
licht, menig lokaal verschijnsel vond opheldering of werd ontdekt, meer dan één 
wanbegrip kon worden weggevaagd, b.v. de veelvuldige verwarring tusschen 
„goede” en „kwade”, „droge” en „natte’” moessons, uitdrukkingen waarop het 
spraakgebruik zich had geworpen, doch zonder recht te weten of het bij den wind, 
dan wel bij den neerslag zijn criterium zocht. Om de kroon op het werk te 
zetten, vereenigde de auteur de resultanten van alle tabellen D op evenveel kaarten 
als er maanden zijn in het jaar, waaruit men de percenten stadigheid van de 
luchtbeweging (en den neerslag) maand voor maand, vak voor vak en voor den 
ganschen Archipel kon leeren overzien. Een dertiende dergelijke kaart, voor het 
1) Ook waren in de jaren van omstr. 1880 tot 1890 zoogenaamde „windboekjes” aan 
boord der oorlogsschepen ingevoerd, waarin, om de twee uren, kracht en richting van den 
wind moesten worden aangeteekend. Wie zelf aan het bijhouden van die boekjes heeft-mee- 
gedaan begrijpt wel dat zij de wetenschap niet verder hebben geholpen. De fout was dat niet 
één persoon voor de invulling aansprakelijk werd gehouden. 
2) Een der periodieke uitgaven van het Observatorium. 
