2) Historisch overzicht van het onderzoek. 
den eersten Europeaan van wien vast staat dat hij de wateren van den Archipel 
bevaren heeft. Poro reist omstreeks 1292 van Amoy, door de Chineesche Zee 
en Straat Malaka, naar het Westen; hij vertoeft 5 maanden op Telok Semawé 
(om er den moesson af te wachten), en beschrijft de voornaamste eilanden van 
den Archipel naar vermogen, volgens de berichten welke hem ter oore kwamen. 
Van oceanografisch belang zijn Poro’s reisaanteekeningen nief, tenzij men in de 
door hem beschreven route eene ontdekking ziet, den Westerlingen verhaald en 
weder door hen, soms goed soms minder goed begrepen, in hunne vroegste 
kaartwerken vertolkt. Doch het beginsel onzer kennis ligt niet bij MARCO PoLo. 
Men zoeke het (zooals vanzelf spreekt) bij de wetenschap der Inlanders zelf. 
Het is de Nâgarakertâgama (1365) die, door eene opsomming van tal van geogra- 
fische eigennamen, bewijst, dat de Javanen der 14d° eeuw onzen ganschen „Oost”, 
van Sumatra met het Maleisch Schiereiland tot de Westkust van Nieuw-Guinee, 
zij het dan oppervlakkig, gekend hebben en dus, door eigen ervaring, zekeren 
graad van vertrouwdheid hadden verkregen met de kusten en de voornaamste 
vaarwaters. Zelfs beoefenden zij iets wat men misschien nauwelijks kartografie 
mag noemen, maar dan toch van zeer verwanten aard was en waarmede zij den 
Portugeezen gewichtige diensten zouden bewijzen '). Een voorbeeld strekke voor 
alle. Bij zijne Missive, gedateerd Cochim den {ster April des jaars 1512, bood 
de Onderkoning AFFONSO D'ALBUQUERQUE den Koning Dom MANUEL eene kaart 
aan °), waarover hij zich volgenderwijze uitliet: 
„Ook gaat voor U [hierbij] een brokstuk van een paskaart, B naar 
„eene groote kaart van een Javaansch piloot, welke bevatte de Kaap de Goede 
„Hoop, Portugal en het land van Brazilië, de Roode Zee en de Perzische Zee, 
„de Kruidnagel-Eilanden, de vaarten der Chineezen en Koreanen °) met haar lijnen 
„en koersen, gericht langs waar d(ije schepen gingen, en het binnenland, [en] 
„welke Rijken onderling aan elkaar grensden; het lijkt mij, Heer Koning, dat dit 
„het beste was wat ik ooit zag, en Uw Majesteit zou het met veel welbehagen 
„aanschouwd hebben; het bevatte de namen in Javaansche karakters, en ik had 
„een Javaan bij mij die lezen en schrijven kon; ik zend dit brokstuk aan Uwe 
„Majesteit, dat FRANCISCO RODRIGUEZ overtrok naar die andere [groote kaart] 
„waaruit Uwe Majesteit naar waarheid zal kunnen zien vanwaar de Chineezen 
„en Koreanen komen, en welken weg Uwe schepen naar de Kruidnagel-Eilanden 
„hebben in te slaan, en waar de goudmijnen zijn en het eiland van Java en van 
1) Men denke over de ons nog zoo goed als geheel onbekende prestaties van de meer 
primitieve volken niet gering! Zie b.v. A. ScHückK, „Die Entwickelung unseres Bekanntwerdens 
mit den astronomischen, geographischen und nautischen Kenntnissen der Karolineninsulaner, 
nebst Erklärung der Medo’s oder Segelkarten der Marshall-Insulaner, im westlichen grossen Nord- 
ocean”. Tijdschrift van het Ned. Aardrijkskundig Genootschap, 2de Serie, DI. 1, 2, p. 226 vlg. 
2) Zie: Alguns Documentos do Archivo nacional da Torre do Tombo. Lisboa, 1892, p. 261. 
Reeds eerder gepubliceerd in „Cartas de Aff. de Albuquerque”, I, 1884, p. 64—65. Bij de ver- 
taling van dit moeilijke oud-Portugeesche stuk leende de Heer G. P. ROUFFAER mij de be- 
hulpzame hand. 5 
3) Er staat: „os gores”, waaronder men; naar uit onderzoekingen van G. P. ROUFFAER 
blijkt, te verstaan heeft: de Koreanen, in den zin van de Noord-Chineezen. 
