46 Historisch overzicht van het onderzoek. 
Uit oceanografisch oogpunt merkwaardigst zijn de door de „Edi” ontdekte 
randinzinkingen aan de naar Oost en Zuidoost gekeerde kusten van de Lioe-Kioe- 
Eilanden, Yap, Palau en Talaud, alwaar zij resp. 7481, 7538, 6868 en 7243 M. 
diepte loodde (stations 31, 301, 385, 456). De „Stephan” verbeterde het record 
nog bij Palau, alwaar zij 8138 M. diepte heeft gelood (station 57). De zéér diepe 
randinzinking bij Guam, met 9636 M. diepte, was sedert lang bekend. 
De randinzinking van Talaud is wel degene die, hier ter plaatse, van het 
meeste belang is. De andere inzinkingen overtreffen haar wat steilte en diepte 
betreft. Voor zoover haar beloop is te volgen, buigt zij naar het zuidoosten om, 
in de richting van Halmahera en Morotai, waarna zij, wellicht, als „randinzin- 
king” te niet gaat. Dit is echter nog niet nader te beslissen. Naar N.N.O. daar- 
entegen zet zij zich voort in de randinzinking beoosten Mindanao, eene ontdekking 
welke men aan de nader te noemen „Planet” dankt '). 
De beide schepen „Edi” en „Stephan” hebben natuurlijk bodemmonsters 
verzameld en temperaturen aan den bodem bepaald. De monsters zijn nog niet 
volledig onderzocht. De temperaturen in het tropisch westelijk gedeelte van de 
onderzochte wateren bedragen, op diepten van 4 à 5000 M., van 1°.7 tot 1°.9 C. 
Een zéér lage temperatuur van 0°.6 C. heeft zich éénmaal voorgedaan en wel 
ten zuidoosten van de Lioe-Kioe-Eilanden (station 43 van de „Edi”). 
Wil men den arbeid van de „Stephan toetsen aan dien van de „Edi”, dan 
vindt men een zeer zuiveren maatstaf in de navolgende getallen: de „Stephan” 
werkte 19 dagen op het terrein en verrichtte 136 loodingen, de „Edi’” was 81 
dagen aan het werk en loodde 539 maal. 
De „Edi” bleef na afloop harer loodingen in den Pacific nog korten tijd 
voor overeenkomstig werk bestemd. Zij beloodde, in September 1903, het kabel- 
tracé Makasser_—Balik Papan®), waarbij de loodingen, zoo mooi mogelijk, aan 
de buitenzijde (Oostzijde) van de Borneo-Bank vielen, dus in het eigenlijk „Nauw” 
van Straat Makassar. Daarbij bleek dat de diepe bekkens in het noordelijk en 
in het zuidelijk gedeelte der Straat (het eene bew. Donggala, het andere W.N.W. 
van Makassar) feitelijk één geheel uitmaken, dat als een uitlooper van de Celebes- 
Zee te beschouwen is, doordien de groote diepten van 2000 M. en meer, welke 
in het Noordelijk bekken voorkomen, eene voortzetting zuidwaarts vinden tusschen 
de Borneo-Bank aan den eenen, den Celebes-wal (van Kaap William tot Hoek 
Mandar) aan den anderen kant®). Door deze belangrijke ontdekking kon al da- 
delijk de kaart van TYDEMAN op een gewichtig punt worden aangevuld, maar 
daarmede is ook de arbeid genoemd, die het jaar 1903 tot een herinneringsjaar 
in de geschiedenis der oceanografie van den Archipel maakte. 
DI. XXIV, 1907, p. 872: J. F. NIERMEYER; „Diepzeeloodingen in en nabij den Oost-Indischen 
Archipel”. Zie vooral de daarbij behoorende kaart, waarop de loodingen van de „Planet” zijn 
verwerkt, welke aan SCHOTT en PERLEWITZ nog onbekend waren. 
1) Wat de „horsten” der Duitschers bij Palau en Yap betreft, raadplege men de onder- 
zoekingen van den Heer NIERMEYER, loc. cit. p. 878. 
2) Zie: leggers Hydrografisch Bureau. 
3) Verg. hierna p. 51. 
