48 Historisch overzicht van het onderzoek. 
Tomini-Bocht vrij nauwkeurig bekend, ook in haar samenhang met de Molukken- 
Passage en met de groote diepten bewesten Ternate en Obi. Zoo werd de groote 
steilte van den zuidrand der Soela-Eilanden door eene looding van 5098 M. diepte 
vastgesteld en de westelijke uitlooper van de Banda-Zee werd iets nader bekend 
door eene looding van 4833 M. op een punt dat slechts 25 K.M. verwijderd ligt 
van een andere plek, waar de Siboga, met 4892 M. geen grond had kunnen halen; 
zoomede door eene looding van 3880 M. ten Oosten van Wowoni. Deze loodingen 
deden het relief van Celebes iets nader kennen; zij komen dan ook voor op de 
nader te noemen kaart van C. CRAANDIJK van 1909. De voorstelling van dat 
relief is later op gelukkige wijze aangevuld, eveneens aan boord van de „Bali”, 
onder leiding van den Luitenant ter Zee der 1st° Klasse C. Fock, die in Straat 
Peling loodde en bewees, dat die straat van terrigenen aard is (maximum-diepte 
hoogstens 1000 M.), zoodat de Soela-Eilanden als eene verlenging van Celebes 
te beschouwen zijn. Op zichzelf staat eene looding van de „Bali” (1905) in de 
Flores-Zee, die een welkome aanvulling gaf: 4950 M. diepte in 748 Z.Br. en 
119° 33’ O.L. '). Zij valt buiten CRAANDIJK’s kaart. (Zie ook Bericht aan Zeevarenden 
94/706—’06). Niet minder dan Celebes, trok Nieuw-Guinee de aandacht. De 
Maritieme Exploratie, meest door schepen der Koninklijke en der Gouvernements- 
Marine van kust en benedenloop der groote rivieren, werd 1902 aangevangen. en 
tot 1908 voortgezet, toen de Militaire Exploratie van het binnenland, van de ver- 
kregen gegevens uitgaande, kon worden op touw gezet en aangevangen. De 
resultaten van het maritiem onderzoek zijn volledig bijgehouden in het Tijdschrift 
van het Kon. Ned. Aardrijkskundig Genootschap en ten deele in eene publicatie 
van die Vereeniging: „De Zuidwest Nieuw-Guinea-Expeditie, 1904/05”. Leiden, 
1908. Gr. 8°. 
In de naastvolgende jaren was het buitenland „leider”’, maar niet binnen 
den Archipel. 
Voorop gaat (1906) het „Küstenvermessungsschiff” Planet ®), waarvan niet 
alleen loodingen maar ook seriën van temperatuur en zoutgehalte beschikbaar 
zijn, terwijl biologisch, bacteriologisch, aërologisch en physisch onderzoek naar 
behooren zijn behartigd, zooals dat door de behoeften van lateren tijd (behoeften 
die in de dagen van de „Challenger” nog niet zoozeer gevoeld werden) wordt 
geboden. Komende van Ceilon, stevende de „Planet” in de richting van Simaloer, 
doch met een flauwe zuidwaartsche ombuiging, waardoor zij het terrein meed, 
dat in vroeger dagen reeds door de „Essex” (1886) was onderzocht. Zij ontdekte 
een betrekkelijk ondiepe plek van 2095 M. diepte (station 147) in 2°51’ N.Br. 
en 90° 59 O.L. en trof, in station 158, een van die merkwaardige waterlagen aan, 
waarin de temperatuur sprongsgewijze verandert. Stations 151 en 158 gaven nieuwe 
1) Zie: leggers Hydrografisch Bureau. 
2) Gebouwd voor zijne bestemming in 1905, deplacement 650 ton. Commandant, leider 
der werkzaamheden W. LEBAHN tot 24 December 1906, daarna: KURTZ. De uitkomsten van 
deze reis zijn verwerkt in een seriewerk „Forschungsreise S.M.S. Planet” 1906/07. Berlin, 
1908 en vlg. jaren. 
amen sn ame 
