66 De diepten der zeeën. 
G. F. TYDEMAN vervaardigde dieptekaarten van den O.l. Archipel, het oostelijk 
gedeelte op 1:300.000, de geheele Archipel tusschen 8° N.Br. en 12° Z.Br. en 
tusschen 95° en 135° O.L. op 1:500.000, zijn de eerste op zoo groote schaal 
ontworpene van dit gebied. Sinds de publicatie van deze kaarten werden omtrent 
belangrijke gedeelten nadere gegevens verkregen, waardoor op vele punten ver- 
beteringen konden worden aangebracht. 
In ‘het historisch overzicht elders in dit werk zijn de namen der schepen, 
welke daartoe hebben bijgedragen, vermeld. In de bij dit werk behoorende diepte- 
kaart is met al deze verbeteringen rekening gehouden. 
De meting van de diepte. Tot aan de tweede helft van de 19° eeuw ge- 
schiedde de meting, ook van groote waterdiepten, door middel van een „lood” 
aan een touw, waarvan de lengte door bepaalde daaraan bevestigde merkteekens 
was aangegeven. Voor beperkte diepten wordt deze eenvoudige inrichting ook 
nu nog door den zeevaarder gebruikt. Het lood, een langwerpig stuk van het 
metaal van dien naam, is aan het ondereinde voorzien van eene holte, waarin bij 
het gebruik eenig vet wordt gekleefd, ten einde door den grond, welke zich 
daaraan hecht of door den afdruk welken de bodem in het vet maakt, een ge- 
geven te meer te hebben, dat dienen kan voor de plaatsbepaling van het schip. 
Voor de looding van groote diepten bleken aan het gebruik van een uit 
touw vervaardigde loodlijn groote bezwaren verbonden, zelfs nadat door den 
Amerikaanschen zeeofficier BROOKE eene inrichting was bedacht, waardoor een 
hoofdzakelijk uit gietijzer bestaand loodgewicht op den bodem der zee kon wor- 
den achtergelaten. Wel werden hierdoor de snelheid en de veiligheid tegen breken 
van het touw bij het inhalen zeer bevorderd, maar bij de looding van zeer groote 
diepten bleef de manoeuvre tijdroovend, de kans van breken van het touw groot 
en de bepaling van het oogenblik, waarop de bodem door het lood bereikt werd, 
hoogst onzeker; dit alles als een gevolg van de groote massa van lood en touw 
en van de grootere wrijving van het touw bij zijne beweging door het water. Aan 
de kansen het touw te zien breken door de stampende en slingerende bewegin- 
gen van het schip was nog vrij goed tegemoet te komen door de schijf waarover 
de loodlijn te water ging, aan een elastischen „accumulator” op te hangen; het 
bezwaar betreffende de onzekerheid van het „grondhalen’’, des te grooter naar- 
mate de diepte groote was, bleek bij gebruik van touw niet op te heffen te zijn. 
Tot zekere diepte was het mogelijk het oogenblik daarvan te bepalen door de 
waarneming van de tijden, waarin een bepaalde lengte lijn uitliep. De diepte, 
waarop het uitloopen merkbaar en tot eene constante snelheid vertraagde, kon 
worden aangenomen te zijn die, waarop het lood den grond bereikte, omdat 
daarna de loodlijn verder met geen ander dan het eigen gewicht van eene con- 
stante lengte lijn het uitloopen daarvan met eene eenparige snelheid gaande hield. 
Bij zeer groote diepte was echter dit eigen gewicht zoo groot, dat, mede tenge- 
volge van de traagheid der dalende massa, het gewichtsverlies door het „grond- 
halen” zich niet meer in de snelheid van uitloopen afteekende. Om gelijke reden 
was bij zeer groote diepte het gedrag van den accumulator, die tot zekere diepte 
