Opmerkingen betreffende dieptekaarten. 67 
de gewichtsvermindering aantoonde, vooral bij eenige zee of deining, geen bruik- 
bare maatstaf meer, en in den oceaan ontbreekt zee of deining nooit. Gold een 
en ander reeds, wanneer het gelukte te voldoen aan den eisch, dat de loodlijn 
vertikaal zou staan, nog veel sterker was zulks het geval wanneer, zooals bij een 
zeilschip en eenigen wind onvermijdelijk was, de loodlijn van af het schip eene 
sterke helling had, waardoor zij in elk geval de diepte te groot aangaf. 
Voor niet bepaaldelijk daarvoor uitgeruste schepen was dan ook het ver- 
richten van zeer diepe loodingen practisch ondoenlijk, en zoo is het niet te ver- 
wonderen, dat zelfs de oorlogsschepen in onzen Archipel, hoewel zij in den 
zeiltijd allicht eerder dan thans de onwillekeurige gelegenheid en den tijd hadden 
kunnen vinden om hunne weetgierigheid ten opzichte van de „peillooze” diepten, 
waarover zij voeren, te bevredigen, die weetgierigheid slechts zelden bot hebben 
gevierd. Zij bezaten daartoe nòch de meest doelmatige middelen, nòch ook meestal 
de noodige routine. Zoo is het te verklaren, dat, waar al eens eene poging werd 
gedaan, zooals die van de looding door Zr. Ms. brik „Cachelot”, welke vroeger 
op onze zeekaarten bewesten de Banda-groep met 7000 M. diepte stond aange- 
geven, in later tijd met de moderne hulpmiddelen ongeveer ter zelfder plaatse 
slechts iets meer dan 4400 M. is gevonden. Ook dan, wanneer in verband met 
de mogelijke fouten, welke elke plaatsbepaling kunnen aankleven, de onderlinge 
afstand der beide loodingsplaatsen grooter is geweest dan wordt ondersteld, zou 
toch een dergelijk verschil in diepte een zóó groote bodemhelling onderstellen, 
als juist op zulk eene diepte, en ook met het oog op alle andere loodingen in 
de betreffende omgeving, onmogelijk is te achten. 
‚ Bracht bij dergelijke loodingen het lood grond boven, dan was daardoor wel 
bewezen, dat de bodem bereikt was, maar niet, dat er niet te veel lijn was-uit- 
gestoken; bracht het lood niets boven, dan bewees zulks niets omtrent het al of 
niet bereikt zijn van den bodem, daar de grondproef op den langwijligen weg 
naar de oppervlakte geheel kon zijn afgespoeld of met vet en al zijn afgevallen. 
Bij het primitieve lood toch wordt, als gezegd, de grondproef verkregen door 
middel van eene hoeveelheid halfzacht vet in eene holte onder aan het lood; 
door de zeer lage temperatuur van het diepzeewater echter wordt dit vet zoo 
hard, dat het loslaat. 
De diepzeeloodingstoestellen. Eerst door de invoering van den staaldraad 
en het gebruik van speciale loodingsmachines en looden is men de bovenom- 
schreven bezwaren en onzekerheden te boven gekomen. Deze wijziging, in de 
eerste plaats voor beperkte diepte aangewend ten dienste van de zeevaart, is een 
van de vele nuttige zaken, welke wetenschap en zeevaart aan Sir WILLIAM THOMSON, 
later Lord KeELviN, danken. 
De voordeelen van de combinatie, machine en staaldraad, zijn zeer groot; zij 
komen, wat de diepzeeloodingen betreft, in hoofdzaak op het volgende neer: 
de machine geeft met zoo goed als onfeilbare zekerheid door automatisch 
stoppen het juiste oogenblik aan, waarop het lood den grond bereikt, een eerste 
voorwaarde voor een nauwkeurig resultaat; 
