De instrumenten voor diepzee-onderzoek. 75 
het kalen steengrond geraakt heeft. Doet zich dit geval voor op een, zij het ook 
veie honderden Meters diep liggenden drempel van eene passage, welke twee 
zeegebieden van elkaar scheidt, zooals b.v. de rug aan den noordkant van Straat 
Manipa, dan is er reden de mogelijkheid te onderstellen, dat, ondanks de diepte, 
schuring door stroom allen neerslag op het betreffende punt verhindert. Wat het 
bovengenoemde punt aangaat, werden door de Siboga-expeditie bij het visschen 
met een vertikaal net op groote diepte in het nauw van Straat Manipa stroom- 
waarnemingen gedaan, welke met die onderstelling strooken '). 
Diepzeethermometers. Terwijl voor de waarneming van de temperatuur van 
het zeewater aan de oppervlakte kan worden volstaan met goede gewone thetr- 
mometers, onder bepaalde voorzorgen gebruikt, stellen de bijzondere omstandig- 
heden van de waarneming der temperatuur op groote diepten, in het bijzonder 
de zeer groote druk en de trilling, waaraan de instrumenten onderworpen zijn, 
aan de thermometers, welke voor dit doel moeten dienen zoodanige eischen, dat 
slechts enkele instrumentmakers zich met de vervaardiging daarvan ophouden. 
Thermometers van het gewone type, hoe sterk van samenstelling en hoe nauw- 
keurig van aanwijzing zij ook zouden zijn, kunnen daar niet voor worden gebruikt, 
emdat zij den stand, welken zij in het koudere water van een bepaalde diepte 
hebben, altijd verliezen, wanneer zij door de warmere boyenlagen weder naar de 
oppervlakte worden gebracht. De inrichting moet dus eene zoodanige zijn, dat 
de aanwijzing in de diepte, waarvan men de temperatuur wenscht te kennen met 
zekerheid kan worden nagegaan, nadat de thermometer aan de oppervlakte is 
gebracht. Dit wordt verkregen door eene bijzondere inrichting van de kwikbuis, 
gepaard aan eene andere, welke de ophanging van het instrument aan den loo- 
dingsdraad betreft, en gelegenheid biedt om het op de gewilde diepte onderste 
boven te keeren en in dien stand op te halen. De mechanische inrichting, waar- 
door aan dergelijke kantel-thermometers deze standsverandering wordt medege- 
deeld, betreft alleen het raam, waarin zij gevat zijn, en doet weinig ter zake, zoo 
slechts de goede werking gewaarborgd is. Bij sommigen wordt de omkeering 
verkregen doordat de benedenwaarts gerichte waterstrooming bij het ophalen een 
boven in het raam geplaatst vleugelschroefje in de vereischte richting in draaiing 
brengt, met het gevolg, dat dit na eenige wentelingen een pal losmaakt, welke 
__het boveneind van het raam vasthoudt aan het bovenste van de twee klemstukken, 
waarmede het instrument aan den loodingsdraad bevestigd is. Het slaat dan om 
om de horizontale as, welke het raam aan het benedenklemstuk verbindt. 
Bij andere thermometers wordt de omkeering verkregen door middel van een 
____valgewicht, dat men op het gewilde oogenblik langs den draad laat zakken. Dit 
gewicht doet bij het treffen den pal losgaan. 
f De inrichting van de kwikbuis, waardoor nu in dezen stand de aanwijzing 
bewaard blijft, is de navolgende: In plaats van geheel recht en gelijk van door- 
snede te zijn, heeft de kwikbuis dicht bij het kwikreservoir een knik van bijzonderen 
1) Siboga-expeditie. Hydrographic results, blz. 6. 
