88 De diepte der zeeën. 
doeleinden laat de kennis van de diepten tusschen de Groote Soenda-eilanden 
en tusschen deze en het vasteland van Azië weinig meer te wenschen over. 
Ditzelfde kan van de diepten in het oostelijk deel van den Archipel en van de 
diepzee ten N. en ten Z. van het aziatisch-australisch vastelandsplat nog niet 
worden gezegd. De scheepvaart, slechts omziende naar wat haar kon dienen of 
schaden, liet het diepblauwe water voor wat het was, niet ten onrechte er op 
rekenende, dat de groote doorzichtigheid van dat water al spoedig aan den dag 
zou hebben gebracht, wat daarin voor den zeevaarder aan gevaarlijke ondiepten ver- 
scholen mocht liggen. Het was dan ook in de eerste plaats de wetenschap, die 
zich om eene juiste kennis ook van de grootere diepten in deze streken bekom- 
merde; maar al spoedig kwamen ook hier meer zakelijke belangen daarom vragen. 
Evenals elders heeft ook in den O.l. Archipel de behoefte aan telegraafkabels 
tot het doen van een groot aantal diepzeeloodingen aanleiding gegeven. Uit den 
aard der zaak echter liggen de voor dat doel gedane loodingen in den regel op 
een traject van zeer beperkte breedte, en zijn zij zoo dicht bijeen genomen, dat 
alleen een kaart op groote schaal gelegenheid zou geven ze allen op te nemen. 
Hoewel het aantal loodingen, dat tot dusverre in het oostelijk deel van den 
Archipel werd verricht, tegenover de zeer groote oppervlakte nog altijd klein 
moet heeten, is daaruit toch de bovengrens van het diepzeegebied, de diepte- 
grens van 200 M., voor het meerendeel met een hoogen graad van zekerheid 
bekend geworden. Zooals reeds werd opgemerkt, komen daar tot aan het austra- 
lisch vastelandsplat nòch afzonderlijk, nòch verbonden aan de eilanden, uitge- 
strekte oppervlakten met minder dan 200 M. diepte voor. Men vindt die eerst 
weder oost- en zuidwaarts op het evengenoemde onderzeesch plat, waarop het 
gedeeltelijk tot ons staatkundig gebied behoorend Nieuw-Guinee en de Aroe- 
eilanden liggen. Ook op dit vastelandsplat, dat zich aan de Noordwestkust van 
Australië op vrij grooten afstand van de kust voortzet, zijn de diepten, welke 
hier en daar eenige tientallen Meters meer dan 100 bedragen, over het algemeen 
goed bekend. Het zeegebied ten noorden van Borneo en dat van de Filippijnen 
heeft, zoowel in zijne horizontale als in zijne vertikale formatie een overeenkomstig 
karakter als het oostelijk gedeelte van onzen Archipel. 
Dieptekaart en landkaart samen doen ook den leek begrijpen, dat dit deel 
van de aardkorst in bijzonder sterke mate onderhevig moet zijn geweest aan 
inzinkingen en verheffingen, en hetgeen tot dusverre bekend is geworden, doet 
zien, dat deze in vele gevallen hebben geleid tot min of meer concentrische 
formatiën van afwisselende hoogte en diepte (Banda-zee, Celebes-zee, enz), 
waarbij vele verheffingen zich boogvormig voordoen, en deels als bergruggen of 
wel afgebroken als reeksen van eilanden boven het zeeoppervlak uitsteken, deels 
tot op zekere diepte beneden den waterspiegel liggen. Waar zij dit laatste doen, 
bestaat wel is waar eene gemeenschap tusschen de watermassa’s, welke de ver- 
schillende inzinkingen bedekken, maar vormen zij toch eene scheiding tusschen 
de benedenste waterlagen daarvan, gelegen op eene diepte, grooter dan die tot 
welke de scheidingsruggen op hunne diepste punten reiken. De diepere water- 
lagen zullen dus geene horizontale gemeenschap met elkaar hebben, diensvolgens 
