Opmerkingen betreffende de temperatuur van het Zeewater. 105 
gevolg duren, d.w.z. deze convectie-strooming of convectie zal zich ook in de 
dieper gelegen waterlagen voortplanten, zoolang er zich nog waterdeelen van 
grootere dichtheid boven andere van geringere dichtheid bevinden. Tot de diepte, 
waar zulks niet meer het geval is, ondergaat het water door deze oorzaak eene 
menging, welke blijkbaar de overdraging van warmte haar de diepte bevordert, 
daarvan feitelijk de voornaamste oorzaak is. 
De intensiteit van de convectiewerking op eene bepaalde diepte hangt af 
van de verschillen in dichtheid, welke er op die diepte nog bestaan. Deze ver- 
schillen nemen met de diepte progressief af, en dit zal dus ook met de inten- 
siteit der convectiewerking, bijgevolg ook met de menging van de massa het 
geval zijn. Als een gevolg daarvan zal eveneens de overdraging van warmte naar 
de diepte in progressieve mate afnemen, wat zich dan ook in het temperatuur- 
verloop afteekent. 
De waterlaag van de oppervlakte tot aan de diepte, waar blijkens de snelle 
afneming in temperatuur de menging door de convectiestrooming merkbaar minder 
wordt, kan om redenen, waarop nader zal worden teruggekomen, meer in het 
bijzonder de convectielaag worden genoemd, waarbij dan echter in het oog is 
te houden, dat ook daar beneden nog wel eenige convectie plaats heeft, maar 
dan van waterdeelen van zoo gering temperatuurverschil, dat verder slechts weinig 
warmte naar de diepte wordt overgedragen. 
Tot algeheelen stilstand zou het proces der convectiestrooming eerst dan 
kunnen komen, wanneer zich nergens een waterdeel van grootere dichtheid boven 
een van kleinere dichtheid bevond, een toestand, die in het algemeen aan het 
oppervlak van de tropische zeeën niet aanwezig is, zoodat daarin convectie in 
meerdere of mindere mate altijd zal voorkomen. Deze zet zich nl. ook des nachts 
voort, daar ook dan de verdamping hoezeer minder sterk dan overdag voortgaat 
en haar invloed nu door de afkoeling tengevolge van de uitstraling versterkt 
wordt. Sterke beroering van de bovenste waterlagen, zooals door golfslag, bevor- 
dert de convectiewerking; sterke regen vermindert haar, doordat deze de ver- 
damping tegenhoudt en, ondanks de afkoeling, welke het koudere regenwater 
geeft, de dichtheid aan de oppervlakte doet afnemen door de vermindering van 
de zout-concentratie. 
Behalve de hier genoemde factoren, welke invloed hebben op de samen- 
stelling en temperatuur en daardoor mede op de beweging van de waterlagen 
van den oceaan, is er in de gematigde en vooral in de arctische streken nog 
een-zeer belangrijke, nl. de afwisselende bevriezing en ontdooing van het zee- 
water en het opnemen daarin van massa’s ijs en smeltwater van gletschers. Op 
de temperatuurs- en saliniteitsverhoudingen van de waterlagen in den O.I. Archipel 
oefent deze factor intusschen geen aanwijsbaren rechtstreekschen invloed uit, wes- 
halve die verder onbesproken zal blijven. 
Slechts in het voorbijgaan zij hier vermeld, dat vooral door dien factor in 
de gematigde zones en in de poolstreken mesotherme en mesohaline laagvormin- 
gen in het oceaanwater kunnen ontstaan, dat zijn zulke waarin, volgens afdalende 
diepte positieve en negatieve veranderingen, respectievelijk in temperatuur en 
