106 Opmerkingen betreffende de temperatuur van het Zeewater. 
zoutgehalte, in waterlagen van zekere dikte voorkomen en eventueel met lagen 
van meer normaal verloop elkaar afwisselend opvolgen. In de tropen kan op 
beperkte schaal plaatselijk een overeenkomstige toestand intreden als een gevolg 
van uitstroomend rivierwater. 
Een bij uitstek tropisch verschijnsel, dat dan ook in den Archipel geregeld 
wordt aangetroffen en een gevolg is van de grootere intensiteit, waarmede de 
beschreven convectiestrooming optreedt, is, dat de convectie-laag in de tropische 
gewesten eene grootere dikte heeft en in het temperatuurverloop scherper afge- 
teekend is dan in de gematigde luchtstreken, waar overigens de convectielaag, 
in het algemeen gesproken, ook, zij het dan in minder sterke mate en minder 
scherp afgeteekend, voorkomt. Het is duidelijk, dat de sterke verdamping van 
de oppervlaktelaag in de tropen van dit verschil de oorzaak is. 
De omstandigheid, dat in de keerkringszeeën de overdraging van de warmte 
van het oppervlak naar de diepte op de hiervoren aangegevene wijze plaats heeft, 
vindt hare afspiegeling in het temperatuurverloop. Fig. 14, welke eene grafische 
voorstelling is van eene temperatuurwaarneming op 2°30’ N.br. en 76° 47’ Ol. 
in den Indischen Oceaan door de Valdivia-expeditie (Station 218) '), geeft daar- 
van een voorbeeld. Hoewel niet liggende in het gebied van den O.l. Archipel, 
is deze waarneming als voorbeeld gekozen, omdat zij eene van de meest recente, 
volledige en zeer betrouwbare waarnemingen is, welke in den open oceaan, 
grenzende aan ééne zijde van het Archipelgebied, zijn gedaan, en het tempera- 
tuurverloop ín den tropengordel van dezen oceaan op typische wijze weergeeft 
en daarmede zeer scherp het verschijnsel, dat door de Duitsche oceanografen met 
den naam „Sprungschicht’ wordt aangeduid, en in onze taal gereedelijk „Sprong- 
laag” kan worden genoemd. Hiermede wordt dan aangeduid die waterlaag, waarin 
over zekere diepte de temperatuur benedenwaarts afneemt met een snelheid, 
welke die van 2° C. per 25 M. diepteverschil te boven gaat, een maatstaf, welke 
uit den aard der zaak min of meer willekeurig, hoewel dan op grond van de 
waargenomen verschijnselen, werd gesteld. Dit op andere wijze uitdrukkende, 
kan men zeggen, dat een spronglaag daar bestaat, waar over 25 M. diepte de 
temperatuurgradiënt 2° C. of meer bedraagt. 
In het hier gekozen voorbeeld is de temperatuur aan de oppervlakte 28°,0 
en op 100 M. diepte nog 26°1; de gemiddelde temperatuurgradiënt tot deze 
1°,9 
4 
overdraging van warmte eene intensieve. Van 100 tot 125 M. diepte is de tem- 
temperatuurgradiënt reeds 3°,1; van 125 tot 150 M. 6°,7; van 150 M. tot 175 M. 
nog 2°,3; vervolgens 1° en bij toenemende diepte wordt zij allengs snel minder. 
Tusschen ruim 100 M. en 175 M. ligt hier bijgevolg een zeer kennelijke sprong- 
laag, waarvan de gemiddelde temperatuurgradiënt ruim 4° bedraagt. 
Aan de hand van deze temperatuurwaarneming kan nu worden betoogd, dat 
—0°,5 klein. In deze bovenste laag is dus de 
diepte bedraagt dus slechts 
1) G. Scnorr, Wissenschaftliche Ergebnisse, etc. 
Temperaturkurven, Tafel 22. 
