112 Opmerkingen betreffende de temperatuur van het Zeewater. 
welke vooral den invloed van den wind zullen ondervinden, de waterlagen tot 
zekere diepte in het algemeen eene neiging zullen hebben om zich te bewegen 
van den Indischen naar den Stillen Oceaan, de dieper gelegene van dezen oceaan 
naar den Indischen Archipel. 
Het koude water der groote diepten van meer dan 3000 M., dat in de open 
oceanen ook tusschen de keerkringen slechts een temperatuur van ruim 2° tot 
1°,2 heeft, komt uit de poolstreken, van waar het zich door de uiterst langzame 
algemeene circulatie, waaraan het oceaanwater onderhevig is, over den geheelen 
diepzeebodem verspreidt, terwijl het warme water van de meer oppervlakkige 
lagen der keerkringsgewesten poolwaarts afvloeit. 
Op de bijzonderheden van deze algemeene circulatie zal hier niet nader 
worden ingegaan !). Slechts zij er op gewezen, dat de gelijkheid in volume van 
het in een dunne laag poolwaarts vloeiende warme water en het als eene massa 
van duizenden Meters dikte naar den equator terugkeerend koude dieptewater 
tengevolge heeft, dat het laatste voor het overgroote deel uiterst langzaam voort- 
beweegt, terwijl het eerstgenoemde uitgebreide stroomen van groote snelheid 
vormt. Dit zijn de in hunne groote trekken reeds sinds vele jaren bekende oceaan- 
stroomingen, waaraan weder de eveneens in algemeenen zin bekende, daarbij 
behoorende compensatiestroomen te danken zijn. 
Een bijzondere karaktertrek, ook in de tropen aan alle op eene bepaalde maxi- 
mum-diepte van den oceaan of van eenig ander besloten zeegebied afgesloten 
bekkens eigen, is, dat daarin zoo goed als al het water, gelegen beneden die 
diepte eene homotherme massa van betrekkelijk hooge temperatuur vormt, d. w. z. 
eene watermassa, welke, behoudens mogelijke geringe verschillen, over hare ge- 
heele uitgestrektheid en tot in de grootste diepte eene zelfde temperatuur heeft, 
welke merkbaar hooger is dan die, welke op overeenkomstige diepten in den 
open oceaan wordt aangetroffen. Dit verschijnsel reeds door de eerste waarne- 
mingen op dit gebied door den „Challenger” aan het licht gekomen en door 
latere waarnemingen bevestigd, wordt veroorzaakt eenerzijds doordat van het 
water buiten het bekken geene diepere, dus geene koudere laag in het bekken 
kan dringen dan die, welke juist de maximum-diepte van dien drempel heeft, 
anderzijds doordat om redenen, welke nader zullen worden verklaard, de laatst- 
bedoelde waterlaag daarin moet doordringen en zoodoende de constante tempe- 
ratuur der homotherme massa onderhoudt. Theoretisch gesproken, zou, tengevolge 
van eene aspiratiewerking aan de buitenzijde van den drempel, water van eenigs- 
zins lagere temperatuur daarover binnen kunnen dringen, wat dan, zoolang deze 
werking duurt, zou overeenkomen met eene tijdelijke vergrooting van de drem- 
peldiepte. Op diepten, grooter dan 1000 M. zal deze werking intusschen in den 
regel van te weinig beteekenis zijn om er rekening mede te houden ®). 
1) Zie o.a. G. ScHorr, Wissenschaftliche Ergebnisse der Deutschen Tiefsee-Expedition 
auf dem Dampfer Valdivia, 1898—1899, en O. KRUMMEL, Ozeanografie. 
2) G. ScHorr, Wissenschaftliche Ergebnisse, etc., blz. 175. 
