118 Opmerkingen betreffende de temperatuur van het Zeewater. 
als homotherm beschouwde dieptemassa doordringen, en zoo zal zulks ook met 
de door dat water aangebrachte afkoeling het geval zijn. Hieruit volgt dan echter 
ook, dat, afgezien van oorzaken van lokalen aard, die watermassa reeds om de 
evengenoemde reden niet over hare geheele uitgestrektheid beneden eene bepaalde 
diepte volkomen homotherm zal kunnen zijn. Op grooten afstand van den drempel 
zal in het algemeen de temperatuur van dat water op een bepaalde diepte door- 
loopend iets hooger zijn dan meer in de nabijheid daarvan. Of de grootte van 
dit verschil in temperatuur met zekerheid valt te constateeren, zal alleen zijn uit 
te maken door een grooter aantal nauwkeurige waarnemingen in verschillende 
deelen van eenig bekken, dan waarover thans kan worden beschikt. Uit de wei- 
nige tot dusverre verrichte temperatuursbepalingen is het intusschen wel, waar- 
schijnlijk, dat b.v. tusschen het dieptewater van de Savoe-zee en dat van de 
Banda-zee in den aangegeven zin een temperatuurverschil van enkele tiende 
deelen van een graad C. bestaat. Voor de. temperatuur van dat water in de 
Savoe-zee, welke in den atlas van ScHOTT voor 2000 M. diepte met 3°,5 C. 
staat aangegeven, werd volgens recente waarnemingen van het Nederlandsch Indisch 
kabelschip „Telegraaf” op 9° 53,1 Z.br. en 123° 19,0 Ol. in 2070 M. diepte 
3°,7 en op 9° 46,0 Z.br. en 123° 8,0 Ol. in 2790 M. diepte 3°,6 C. gevonden. 
De temperatuur in de Banda-zee op overeenkomstige diepten is op 3°,3 te stellen. 
De hier geleverde beschouwing geldt slechts één bepaald punt van het inge- 
wikkeld systeem van uitwisseling, waaraan de watermassa's van den Archipel 
onderhevig moeten zijn. Het is wel waarschijnlijk, dat de beschreven drempel- 
stroomen, waarvan het bestaan hier op theoretische gronden als zeker wordt 
aangenomen, het scherpst zullen optreden in de diepste toegangen, en dat zij in 
de ondiepe van het vastelandsplat niet als afzonderlijke stroomingen te consta- 
teeren zullen zijn. Op deze diepten zullen zij vermoedelijk van de stroomingen, 
veroorzaakt door de moessonwinden en de getijen, niet meer te onderscheiden 
zijn, en zal er ook tengevolge van de oneffenheden van den bodem eene zoo 
sterke menging en opwelling van watermassa's plaats hebben, dat in deze pas- 
sages onregelmatige temperatuurverdeeling en beweging van het water veelal 
vaste kenmerken zullen zijn. Deze laatste is in de toegangswegen van de beide 
oceanen naar den Archipel dan ook een algemeen bekend verschijnsel. Onregel- 
matige en betrekkelijk lage temperaturen van het zeewater, ook aan de opper- 
vlakte, zijn o.a. door den Luitenant ter Zee der 1° klasse W. CORNELIS in Straat 
Lombok geconstateerd. Waar eene dergelijke opwelling van het koelere water 
der diepere lagen voortdurend of veelvuldig voorkomt, zal zij allicht een waar- 
neembaren invloed op het klimaat van de omgeving hebben. 
Savoe-zee. Het diepzeewater van dit bekken is beneden de diepte van onge- 
veer 1650 M. nagenoeg homotherm met eene temperatuur van 3°,7 à 3°,5 C., in 
de grootste diepten waarschijnlijk iets minder '). Uit de diepzeeloodingen valt te 
1) Volgens de kaarten van Dr. G. SCHOTT bedraagt de temperatuur in de groote diepten 
der Savoe-zee aan den bodem 3°,3 à 3°,2 C. 
