Opmerkingen betreffende de temperatuur van het Zeewater. 121 
5°,9 temperatuur. Uit de diepzeeloodingen valt af te leiden, dat de temperatuur 
van deze massa wordt onderhouden door het water in ongeveer 900 M. diepte 
van den Indischen Oceaan, dat door de tusschen Sumatra en Engano gelegene 
inzinking bij Mega (Trieste)-eiland over een drempel met 900 M. diepte binnen- 
stroomt. Wegens het betrekkelijk geringe. oppervlak van de bovengrens dezer homo- 
fherme massa zal deze drempelstroom vermoedelijk geene groote snelheid hebben. 
Volgens recente waarnemingen van H.M. opnemingsvaartuig „Van Gogh” be- 
droeg in Sept. 1917 de temperatuur van het dieptewater in dit bekken ter hoogte 
van het eiland Sipora op uiteenloopende punten in eene diepte van 1229, 1400 
en 1600 M. resp. 6°,4, 6°,2 en 6°,3 C. 
Andamanen-zee. Dit bekken is aan den zuidkant door een van Groot-Nikobar- 
eiland tot Sumatra’s noordpunt loopenden onderzeeschen rug met diepten tot 
ongeveer 1200 M. van den Indischen Oceaan afgesloten. Daar de andere verbin- 
dingen met dien oceaan in de Golf van Bengalen allen kleinere diepten hebben, 
vormt het water van omstreeks 1200 M. van den Indischen Oceaan in het Anda- 
manen-bekken eene homotherme dieptemassa, waarvan de temperatuur 5°,2 C. 
bedraagt '). 
Op grond van het feit, dat vernieuwing van de homotherme watermassa, 
welke den bodem van elk tot zekere diepte afgesloten bekken moet bedekken, 
niet kan uitblijven, moet in verband met de standvastige diepte, welke het iso- 
thermvlak van elke temperatuur, afgezien van variaties van tijdelijken aard, inneemt, 
worden geconcludeerd, dat de vernieuwing van zulk eene massa in het algemeen 
ook geschiedt in denzelfden tijd, waarin in den open oceaan de dieptemassa 
wordt vervangen, welke zich op overeenkomstige breedte over gemiddeld dezelfde 
diepte uitspreidt onder het isothermvlak van de temperatuur der beschouwde 
homotherme bekkenmassa. Deze laatste mag dus in vergelijking met het diep- 
zeewater van den oceaan geenszins als eene roerlooze watermassa worden be- 
schouwd; tengevolge van den bijzonderen vorm, welke hare geleidelijke vervanging 
moet aannemen, zullen daarin veeleer sterkere plaatselijke stroomingen voorkomen. 
Voor een drempelstroom als die tusschen Molukken Passage en Banda-zee 
zal wellicht de stroomsnelheid zoo belangrijk zijn, dat aan zulk een constant 
vloeienden stroom met recht den naam van diepzee-rivier of diepzee-stroomver- 
snelling zou kunnen worden gegeven. De erodeerende werking van zulk een 
stroom zou dan echter ook van geologische beteekenis zijn, daar zij in sommige 
opzichten met die van een rivier aan het aardoppervlak gelijk zou staan. Zoo 
zou b.v. de vorming van rolsteenen niet kunnen uitblijven. Het voorkomen van 
een grooten, regelmatig gevormden, gladden rolsteen in den diepzeekor van de 
Siboga op Station 122 aan den westkant der passage tusschen Celebes’ noord- 
oosthoek en het eiland Biaroe uit eene diepte van 1264 M. (afnemend tot 1165 M.), 
steengrond, welke vangst met eenige verwondering werd geconstateerd, zou daar- 
mede eene gereede verklaring vinden. 
1) G. ScHorT, „Wissenschaíftliche Ergebnisse”, etc., blz. 176. 
