122 Opmerkingen betreffende de temperatuur van het Zeewater. 
Bij de beschouwing van de erosie, welke een drempelstroom op groote diepte 
moet veroorzaken, valt in het oog te houden, dat de groote drukking, welke op 
zulk een diepte heerscht — meer dan, 1 atmosteer voor elke 10 M. diepte — 
alleen invloed heeft op de drukking, waarmede de waterdeelen langs het vaste 
gesteente wrijven, maar niet op de wrijving, welke dit laatste ondervindt van de 
door het water medegesleurde vaste stoffen. Deze laatsten toch ondervinden die 
groote drukking aan alle kanten, dus ook opwaarts, zoodat zij op den bodem 
drukken met geen ander gewicht dan dat, hetwelk zij in het water hebben. Eerst 
dan, wanneer twee. partikels vaste stof, verkeerende onder hoogen waterdruk met 
twee op elkaar passende aanrakingsvlakken onder de werking van eenige andere 
kracht (gewicht, cohesie) zoodanig op elkaar komen aan te sluiten, dat tusschen 
de beide aanrakingsvlakken de continuiteit van het omringende water verbroken 
is, of wanneer dit laatste het geval is doordat het water tusschen die aanrakings- 
vlakken door scheikundige omzetting verdwenen is, worden beide partikels op 
elkaar gedrukt gehouden door een kracht, welke afhangt van den waterdruk en 
van de groote van het aanrakingsvlak. Indien de microscopische bezinkingspro- 
ducten, welke den diepzeebodem bereiken, en de erosieproducten der drempel- 
stroomen begrenzingsvlakken hebben, welke tot eene nauwe onderlinge aaneen- 
sluiting der kleine massadeelen aanleiding geven, moet de enorme waterdruk der 
groote diepten eene zoo vaste samenpakking en „aankitting’’ kunnen veroorzaken, 
dat daardoor, ook zonder de medewerking van de interne hitte van de aardmassa, 
de vorming van gesteenten van eene belangrijke vastheid mogelijk moet zijn. 
In hoeverre de erodeerende werking van enkel water door hoogen druk 
wordt beinvloed, is bezwaarlijk na te gaan. Ook bij een drempelstroom zal de 
erosie in hooge mate afhankelijk zijn van de geaardheid van den bodem op den 
drempel. Daar echter uitslijting in diepte moet plaats hebben, zoolang er voor 
het bestaan van een drempelstroom aanleiding bestaat, en die uitslijting gepaard 
gaat met het toelaten van dieptewater van allengs lager temperatuur, moet wor- 
den aangenomen, dat in het algemeen de homotherme dieptemassa van een bekken 
geleidelijk, zij het dan ook uiterst langzaam in temperatuur zal afnemen, tenzij 
opheffing van den bodem, waartoe de drempel behoort, de uitslijting opheft; 
overtreft zij deze laatste, dan zal er allengs eene homotherme massa van hooger 
temperatuur komen. Dit laatste zal natuurlijk eveneens het geval zijn, wanneer 
de drempeldiepte door een andere oorzaak dan opheffing van den bodem afneemt, 
b.v. door voortgaande afstorting en aanzameling van materiaal door den stroom 
zelven. Een dergelijk proces zou zich o.a. kunnen voordoen bij eene bodemge- 
steldheid, als die van den breeden, door diepe voren onderbroken rug, welke de 
diepe waterlagen van het Soeloe-bekken van de Celebes-zee scheidt. Aan de 
randen van die passages heeft een voortdurende afval plaats van afgestorven 
koraalstokken, een materiaal, dat voor een groot deel uit cylindrische stukken 
bestaat en daardoor en omdat het niet zeer zwaar is door krachtige stroomen 
vermoedelijk vrij ver kan worden getransporteerd. In massa opeengehoopt is het 
echter, tengevolge van de ruige oppervlakte der deelen, zeer waarschijnlijk door 
stroom moeilijk verplaatsbaar. In fijner verdeelden toestand als koraalzand, moet 
