128 Temperatuur, zoutgehalte, dichtheid en gasgehalte van het zeewater. 
worden door een gewicht, dat men langs de lijn laat afglijden en dat den top- 
zwaren thermometer-houder losmaakt, waardoor deze omslaat. Op deze wijze kan 
men eigenlijk slechts op één diepte gelijktijdig meten. Men kan evenwel het 
losmaken van den houder ook op andere wijze bewerken, namelijk door een 
schroef (propeller), die bij het ophalen van de lijn in draaiing geraakt en na een 
aantal wentelingen den thermometer doet omslaan. Deze wijze van werken laat 
toe, een willekeurig aantal bepalingen op verschillende diepten gelijktijdig te 
doen, wat veel tijd kan uitsparen, wanneer men met groote diepten te doen heeft. 
Het neerlaten en weer ophalen van de lijn toch kan dan dikwijls verscheidene 
uren duren. Wanneer men dan aan de lijn op de verschillende gewenschte diep- 
ten de „omkeer’-thermometers heeft bevestigd, slaan deze bij het ophalen van 
de lijn gelijktijdig om. Men moet dan alleen in het oog houden, dat dit omslaan 
pas gebeurt, nadat de lijn eenigen tijd in opwaartsche beweging is en dat de 
diepte, waar dit plaats vindt, dus eenige meters geringer is, dan die waarop de 
thermometers zich aanvankelijk bevonden. Wanneer men met groote diepten te 
doen heeft en wanneer de temperatuur niet zeer sterk verandert met de diepte, 
is dit veelal geen bezwaar. De „omkeer”’-thermometers worden thans zoo goed 
vervaardigd, dat zij over het algemeen betrouwbare uitkomsten geven en ook 
voor den waterdruk geen correcties meer behoeven te worden aangebracht. 
Wanneer men met niet te groote diepten te doen heeft, kan men de tem- 
peratuur van het water bepalen, nadat dit met den waterschepper is opgehaald, 
wanneer men ten minste een goed geïsoleerden waterschepper gebruikt, zoodat 
veranderingen der temperatuur bij het ophalen niet behoeven te worden gevreesd. 
Aan dezen eisch voldoet de waterschepper van PETTERSSON-NANSEN *), waarmee 
men onder gunstige omstandigheden zelfs tot 1000 M. diepte de temperatuur 
nog voldoende nauwkeurig kan vaststellen. Dit bleek uit proefnemingen gedaan 
aan boord van het Duitsche onderzoekingsvaartuig „Planet” (1906—1907). Wan- 
neer de temperatuur aan de oppervlakte 20° hooger was dan op 1000 M. diepte, 
werd toch meestal de temperatuur van het water in den waterschepper dezelfde 
bevonden als die, die de „omkeer’-thermometer aanwees”). Men moet hierbij 
nog in aanmerking nemen, dat bij het ophalen het water in den schepper door 
de vermindering van drukking iets afkoelt, afhankelijk van de temperatuur en den 
druk. Deze afkoeling kan voor 1000 M. ongeveer 0.2° bedragen. 
Er zijn nog wel andere methoden bedacht om de temperatuur van het water 
in de diepte te vinden. Zoo heeft men gebruik gemaakt van de verandering van 
den weerstand voor den electrischen stroom met de temperatuur. Men laat een 
bepaalden geleider tot op de gewenschte diepte neer en bepaalt den weer- 
stand, waaruit men dan tot de temperatuur kan besluiten. Hoewel men zou mee- 
nen, hier een eenvoudige methode te hebben om op vlugge wijze de temperatuur 
op allerlei diepten te kunnen bepalen, schijnen bij de uitvoering zich toch velerlei 
1) Zie de beschrijving, ibidem. 
2) Zie: Forschungsreise S.M.S. „Planet”, 1906—1907. Dritter Band, Ozeanographie von 
Dr. W. BRENNECKE, Berlin 1909, Seite 9. 
