De methoden v. h. vaststellen v. d. physische en chemische eigenschappen v. zeewater. 129 
bezwaren voor te doen, zoodat men deze wijze van werken dan ook nog niet 
heeft toegepast. 
Wij zullen nu overgaan tot de methoden, waarmede men het zoutgehalte van 
het zeewater kan bepalen. 
b. Het zoutgehalte. 
De bepaling van het zoutgehalte van het zeewater is in den loop der jaren 
veel vereenvoudigd. Om de wijze van bepalen goed te kunnen beoordeelen, 
moeten wij eerst eenige oogenblikken bij den aard van dit zoutgehalte stilstaan. 
Het zout in het zeewater bestaat geenszins alleen uit keukenzout, maar uit tal van 
bestanddeelen, ja men kan zeggen, dat alle elementen in zeewater voorkomen; 
de meeste komen er echter slechts in zeer geringe hoeveelheden in voor. 
De belangrijkste bestanddeelen van het zeewater-zout zijn: natrium, kalium, cal- 
cium, magnesium als bases, en zoutzuur, zwavelzuur en koolzuur als zuren. Daarnaast 
kan dan nog een geringe hoeveelheid broomwaterstofzuur genoemd worden. Reeds 
vele jaren geleden is de samenstelling van het zeewater-zout onderzocht door 
FORCHHAMMER '). Hij vond daarbij, dat de verhouding, waarin die verschillende 
bestanddeelen voorkomen, slechts zeer weinig wisselt, wanneer men water onder- 
zoekt uit de groote open zeeën. In de meer afgesloten zeegebieden, zooals de 
Middellandsche Zee, de Oost-Zee, vooral ook de Zwarte Zee en de Roode Zee, 
vindt men echter meer of minder duidelijke afwijkingen in de samenstelling. 
Deze onderzoekingen van FORCHHAMMER zijn herhaald door WILLIAM DITTMAR 
met een 77-tal watermonsters, geschept gedurende de „Challenger”’-expeditie 
(1873— 1876). Hierbij waren 12 van de oppervlakte, 10 van diepten tusschen 25 
en 100 vademen, 21 van diepten tusschen 100 en 1000 vademen en 34 van nog 
grootere diepten”). De analyses van DITTMAR, voor zoover het de zouten van 
het zeewater betreft, zijn met voor dien tijd groote nauwkeurigheid uitgevoerd. 
Zijn uitkomsten geven ons nog steeds het beste beeld van de samenstelling van 
het zeewater-zout. Alleen aan het koolzuur-gehalte, zooals dat door hem wordt 
opgegeven, is wellicht minder waarde te hechten, daar dit gehalte veranderen 
kan bij het bewaren van het water en DITTMAR zijn water-monsters betrekkelijk 
langen tijd na het scheppen onderzocht. Het verrichten van dergelijke omvang- 
rijke en nauwkeurige analyses gedurende de reis was, zooals men begrijpt, geheel 
uitgesloten. De volgende staat 1 geeft de gemiddelde samenstelling van het zee- 
water-zout, zooals deze door DITTMAR gevonden is. Zooals gezegd, komen in 
het zeewater, behalve de in dezen staat genoemde, nog tal van andere stoffen 
voor (men denke bijv. aan het iodium), maar veelal in zoo geringe hoeveelheid, 
dat de bepaling niet goed mogelijk is. 
1) Om Sövandets Bestanddele og deres Fordeling i Havet (Universitetsprogram i An- 
ledning af H. M. K. Födselsdag, 1859, Kjöbenhavn, p. 21. Ook: Philosophical Transactions, 
1865, Vol. 155, p. 203. 
2) Report on the scientific results of the Voyage of H. M.S. „Challenger”: Physics and 
Chemistry, Vol. I, p. 1—251, 1884. 
) 
